Een bezoek aan de Wallen
Zeventig jaar Oudezijds 100
De naam wallen is afgeleid van de vier burgwallen die in het centrum van Amsterdam zitten: De Oude Voorburgwal, Oudezijds Achterburgwal, Nieuwezijds Voorburgwal en de Nieuwezijds Achterburgwal. De beroemdste Wallenstraat waar de meeste mensen komen is de Oudezijds Achterburgwal. En op die wal is sinds 1955 Stichting Oudezijds 100 gevestigd. Een van de vele projecten die gesteund worden door de religieuzen via KNR-PIN.
In de jaren ’50 streek hier het predikanten- echtpaar Rolf en Georgina Boiten – du Rieu neer.
Na hun studie in Leiden, liepen zij stage in een Parijse voorstad, bij de Foyer protestant d’Aubervilliers. Naast deze ervaring was het echtpaar Boiten sterk beïnvloed door een oecumenische gemeenschap in het Bourgondische dorpje Taizé, tijdens de Tweede Wereldoorlog gesticht door de Zwitserse theoloog Roger Schutz.
Zij waren inmiddels zo geïnspireerd geraakt, dat zij iets dergelijks als in Parijs wilde neerzet- ten in Amsterdam. Ze kochten in 1955 het pand op de Oudezijds Achterburgwal nummer 100, kosten: fl. 10.000,-.
In Parijs hadden Rolf en Georgina een ande- re belangrijke les geleerd en dat was dat hulp bieden eigenlijk alleen kan plaatsvinden vanuit een wederkerigheid. “Het kan niet zo zijn dat een klein groepje filantropen zich uit eigen goedheid neerbuigt over de ellende van een ander,” zei Rolf Boiten ooit in een interview.
Nog steeds is dat de leidende gedachte binnen alle projecten van de communautaire gemeenschap: mensen hebben elkaar iets te bieden, een tweerichtingsverkeer. Oudezijds 100 is een ontmoetingsplek, toevluchtsoord en veilige haven voor iedereen die daar behoefte aan heeft, in de oude binnenstad van Amsterdam. Zij biedt hulp door inloop, maatschappelijke opvang en begeleid wonen.
Treed binnen
Wie er binnenstapt langs een klein trapje wordt ineens decennia teruggeworpen in de tijd. Alles in Oudezijds 100 ademt de sfeer van lang geleden. Rotan meubeltjes, plavuizen en ijzeren stutten die de vloer boven het souterrain ondersteunen. Het pand heeft net als de instelling die er bivakkeert de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Het interieur lijkt her en der nog op hoe het er zeventig jaar geleden uitzag toen Oudezijds 100 ontstond, en ook aan de gemeenschap die hier woont is in essentie niets veranderd. Er wonen zo’n zestig mensen met allerlei verschillende smaakjes: luthers, hervormd, orthodox, katholiek.
Communiteit Spe Gaudentes
In de loop der jaren breidde de oecumenische leefgemeenschap zich uit tot een cluster van twaalf panden, voor de helft aan elkaar gekoppeld en evenzoveel (zuster)stichtingen. Vrijwilligers kwamen en gingen, maar voor het voortbestaan van de gemeenschap was het nodig dat mensen zich voor langere tijd zouden verbinden. Tijdens een retraite in Taizé adviseerde de toenmalige prior frère Roger om een oecumenische communiteit op te richten.
Op 31 oktober 1964 spraken de eerste communiteitsleden hun gelofte uit. De communiteit krijgt de naam Spe Gaudentes, ontleend aan Romeinen 12, 12: “zij die zich verheugen in de hoop. Zij noemen zich zichzelf broeders en zusters (frères et sœurs).”
De woongemeenschap functioneert binnen alle hulp die geboden wordt, als een grote familie en oefenschool. Op deze manier proberen zij handen en voeten te geven aan het Evangelie en de boodschap van Jezus. Het is een open klooster van mannen en vrouwen, getrouwd en ongetrouwd uit verschillende hoeken van de kerk.
Meer initiatieven
De nood van de tijd vraagt om meer. In de jaren zeventig worden de gezinnen van de uit Marokko afkomstige gastarbeiders naar Nederland gehaald voor gezinshereniging. Er is behoefte aan een Arabische school, later de Bouschrã School. De eerste integratieschool in Nederland. De school is blijven bestaan tot 1996.
In 1970 wordt er op huisnummer 95 een eethuisje geopend, waar goed eten voor weinig geld wordt geserveerd. Bijna twintig jaar maken studenten en mensen die in de buurt werken op een laagdrempelige manier kennis met Oudezijds 100. Het eethuisje draagt de naam Kana (van de bruiloft).
Enkele jaren later wordt communiteitshuis Maria ter Claesze in Friesland aangekocht. Het huis bestaat uit twee boerderijen in Waske- meer. Het is voor leden van Spe Gaudentes en bewoners van Oudezijds 100 een onderkomen om even te kunnen ontsnappen aan het hecti- sche en intensieve leven in de binnenstad van Amsterdam.
Het is 1983 als het Binnengasthuisziekenhuis haar deuren sluit en Amsterdammers naar het nieuwe Academisch Medisch Centrum in Zuid- Oost moeten voor medische hulp. Dit betekent dat er in de binnenstad geen eerstehulppost meer is. Vanuit de buurt wordt aan Oudezijds- 100 gevraagd om een dergelijke hulppost op te zetten. Op wonderlijke wijze komt het benodigde geld beschikbaar voor de aankoop van de panden Oudezijds Voorburgwal 127 en 129. ‘Kruispost’ opent haar deuren op 14 juni 1983. Tot op de dag van vandaag is Kruispost een medische post die basiszorg biedt voor Amsterdammers zonder verzekering. Het team bestaat uit (huis)artsen, tandartsen, receptionisten, specialisten en andere zorgverleners. Al meer dan veertig jaar geven zij volledige en professionele zorg in de stad. Elk van de artsen heeft veel kennis en ervaring met de complexe problemen van onverzekerden.
Er wordt ook buiten de landsgrenzen hulp geboden. In 1995 reist Charles Byarugaba, een afgestudeerd landbouwingenieur, vanuit Uganda naar Nederland en komt in aanraking met Oudezijds 100. Hij raakt er geïnspireerd om terug te keren naar Uganda en iets voor zijn geboortedorp Kishenyi te betekenen. In de afgelopen jaren heeft het contact met het project van Charles zich verdiept. Giften en inzet van vrijwilligers hebben bijgedragen aan een duurzame ontwikkeling van het dorp in Uganda.
Het kloppend hart
De Allemanskapel is het kloppend hart van deze gemeenschap. De tegels die in een cirkel rond de bijbel op een lessenaar in het midden van de kapel liggen, lopen zelfs door tot buiten op straat wat symboliseert dat de kapel ver buiten haar muren doorwerkt. Ooit hing Rolf Boiten een bord aan de gevel met daarop de gebedsdiensten van de kapel. Toen kwam zijn buurman, Joop de Vries, voormalig eigenaar van Casa Rosso, naast hem staan met zijn rug tegen zijn eigen bord met aanbod van het sekstheater. Ze keken naar de uithangborden en Rolf vroeg zijn buurman, of hij het niet vervelend vond dat hij zijn bord zo dicht tegen het zijne hing. Joop de Vries schudde daarop zijn hoofd en zei: “Nee, mensen moeten weten dat ze kunnen kiezen.” De Allemans- kapel is nadrukkelijk geen eigen kerk, maar een plaats waar mensen uit verschillende hoeken van de kerk hun geloof vormgeven. Dat komt ook tot uitdrukking in de kapeldiensten en in de inrichting. Het ochtend- en avondgebed worden steeds door een ander gemeenschaps- lid voorbereid. Daardoor ontstaan diensten die een afspiegeling zijn van de hele breedte van het christelijk geloven van de gemeenschap, die ook deel is van de kerk. Eenmaal per week wordt er de Eucharistie/Heilig Avondmaal gevierd.
Niet alleen de gemeenschap zelf maar ook anderen maken gebruik van de kapel. Heel diverse groepen zijn regelmatig te gast en de kapel is open en toegankelijk vanuit de straat.
Presentie
Nog altijd koppelt Oudzijds100 professionele hulpverlening aan een groot persoonlijk commitment. Deze ‘presentie’ in de binnenstad van Amsterdam betekent veel voor mensen die dakloos zijn en andere hulpvragers. De gemeente Amsterdam stelt de stichting in staat de kosten voor de hulpverlening te dekken.
De vraag aan de fondsen betreft vooral kosten in onderhoud en verbetering van de panden. De harde kern die eerder bestond uit tientallen mensen van de communiteit Spe Gaudetes, is nu geslonken naar drie leden en zeven aspirant leden. Allen weten zij zich geroepen om in het dagelijks bestaan te zoeken naar de eenheid in de verschillende christelijke tradities. De andere bewoners zijn voor het overgrote deel ‘hulpvragers’, dat wil zeggen, tijdelijke bewoners die weer op hun eigen benen worden geholpen.
Toeloop
Conflicten over de structuur en de toekomst zijn de gemeenschap niet bespaard gebleven. In 2018 vertrok meer dan de helft van de bewoners, onder wie een flink aantal leden van de communiteit. De toeloop was te groot, harmonieus samenleven werd onmogelijk.
Inmiddels is Oudezijds 100 weer opgekrabbeld. Desondanks blijven ze een christelijke gemeenschap waar iedereen welkom is. Zoals iemand het ooit verwoordde: “Dit huis op de Wallen, is een toevlucht voor allen.” Bij de Kruispost kwamen twintig jaar geleden vooral verslaafden, nu zijn het ongedocumenteerden, niemand weet wie over twintig of veertig jaar een beroep op hen zal doen. Maar stichting Oudezijds 100 is er zeker van dat ze een christelijke gemeenschap zullen blijven met een sociale dimensie.
De religieuzen ondersteunen projecten van Oudezijds 100 via KNR-PIN
Bronnen: www.Oudezijds 100.nl www.volzin.nl