Synode: ‘Op weg naar een synodale kerk: communio, participatio, missio’

logo synode 2021 - 2023

In oktober 2021 startte het proces voor de Bisschoppensynode 2021 -2023 ‘Voor een synodale Kerk: communio, participatio, missio’.   De Bisschoppensynode zelf  wordt  in oktober 2023 in Rome gehouden. Voorafgaand hieraan is een route van twee jaar uitgezet waarin de bisschoppen wordt gevraagd te luisteren naar alle gremia in de kerk. Iedereen wordt uitgenodigd om mee te denken over hoe in de toekomst gelovigen mee kunnen praten in de kerk.

Religieuzen gevraagd mee te denken

Ook de KNR evenals alle andere conferenties van religieuzen, is door de Congregatie voor de Instituten van Gewijd Leven en Sociëteiten van Apostolisch Leven gevraagd  om actief mee te denken en mee te doen in de aanloop naar de eigenlijke bisschoppensynode in 2023 en een inhoudelijke bijdrage aan te leveren.
In de brief is te lezen: “De weg zelf kan worden beschouwd als een ervaring van synodaliteit omdat, zoals paus Franciscus ons voorhoudt: ‘Een synodale Kerk een Kerk is die luistert, die beseft dat luisteren ‘meer is dan alleen maar horen’. Het is een wederzijds luisteren waarin iedereen iets kan leren. Het volk van gelovigen, het college van bisschoppen, de bisschop van Rome: allen luisterend naar elkaar, en allen luisterend naar de Heilige Geest, de ‘Geest van de waarheid’ (Joh. 14:17), om te weten wat de Geest ‘spreekt tot de Kerken’ (Openbaring 2:7)’.”

Het Bestuur KNR geeft graag gehoor aan de oproep van de Congregatie. In 2022 zal de KNR een aantal (online) bijeenkomsten organiseren om met de religieuzen in gesprek te gaan over de thema’s en vragen rond de Synode.  Concrete informatie over de activiteiten is te vinden in de agenda op deze site.
Op deze speciale Synodepagina’s vindt u meer informatie en achtergrondartikelen.

Communio, participatio en missio

De 16de Gewone Algemene Assemblee van de Bisschoppensynode in 2023 heeft drie sleutelwoorden: ‘Communio, participatio en missio’. Het zijn de pijlers van een synodale Kerk en er is geen hiërarchie tussen hen: elk van hen verrijkt en oriënteert de andere twee, aldus de voorbereidende documenten.

Communio

God brengt ons samen als verschillende volkeren rond één geloof. De gemeenschap die wij delen vindt haar diepste wortels in de liefde en eenheid van de Drie-eenheid. Christus is het die ons bij de Vader brengt. Hij verenigt ons door de heilige Geest. Samen worden wij geïnspireerd door het Woord van God, de levende traditie van de Kerk en de sensus fidei. God heeft een plan met elk individu en met de gemeenschap. Daarom heeft iedereen een rol in het onderscheiden én uitleven van Gods roeping.

Participatio

Alle gelovigen zijn geroepen zijn om elkaar te dienen door de gaven die ieder van hen van de heilige Geest heeft ontvangen. In een synodale Kerk deelt de hele gemeenschap in de opdracht om te bidden, te luisteren, te dialogeren, te onderscheiden en advies te geven over het nemen van pastorale beslissingen die zo dicht mogelijk bij Gods wil liggen. Er is inspanning voor nodig om de kwetsbaren en mensen die zich uitgesloten voelen daadwerkelijk te laten deelnemen.

Missio

Het synodeproces is bedoeld om de Kerk in staat te stellen beter te getuigen van het Evangelie, vooral bij hen die leven in de periferie: zowel op spiritueel, sociaal, economisch, politiek als geografisch gebied.

Drie fasen

Het synodale traject bestaat uit drie fasen:

Diocesane fase:

Op 17 oktober 2021 werd in alle bisdommen ter wereld het startsein voor deze fase gegeven. Vooral in de deze fase is het de bedoeling om een ruime raadpleging van het godsvolk tot stand te brengen: lokale kerken, gemeenschappen van religieuzen, lekenbewegingen en theologische faculteiten. De bisschoppenconferenties en conferenties van religieuzen versturen in augustus 2022 een schriftelijke synthese van maximaal tien pagina’s naar Rome.

Continentale fase:

Op basis van de resultaten van de diocesane fase wordt een eerste werkdocument, Instrumentum laboris, opgesteld dat vanaf het najaar van 2022 op continentaal niveau wordt besproken. Die continentale fase duurt van september 2022 tot maart 2023.

Universele fase:

De bevindingen van de continentale raadpleging worden in maart 2023 naar het algemene secretariaat van de Bisschoppensynode gestuurd. Dat publiceert in juni 2023 een tweede Instrumentum laboris, dat de leidraad zal vormen van de Bisschoppensynode in oktober 2023.

Tien thema’s

Het Secretariaat van de Bisschoppensynode heeft een Vademecum en voorbereidingsdocument opgesteld voor de ‘diocesane fase’. Deze bevatten tien kernthema’s met vragen die uitnodigen tot gesprek. Niet alle thema’s hoeven aan bod te komen, geeft het Vademecum aan. Het staat bisschoppenconferenties en conferenties van hogere oversten vrij om die thema’s te kiezen die het meest relevant zijn voor de lokale situatie. Het gaat om de volgende thema’s:

  1. TOCHTGENOTEN: Wie zijn in onze lokale Kerk degenen die ‘samen de weg gaan’? Hoe worden wij geroepen om te groeien als metgezellen? Welke groepen of individuen worden gemarginaliseerd.
  2. LUISTEREN: Luisteren vereist een open geest en hart, zonder vooroordelen. Hoe spreekt God tot ons door stemmen die wij soms negeren? Wat faciliteert of verhindert ons luisteren?
  3. DUIDELIJK ZIJN: Wat vergemakkelijkt of hindert ons om met moed, vrijmoedigheid en verantwoordelijkheid in onze lokale Kerk en in de maatschappij te spreken?
  4. VIEREN: Inspireren en leiden het gebed en de liturgische vieringen daadwerkelijk ons gemeenschappelijk leven en de zending van onze gemeenschap?
  5. ZENDING: Hoe wordt iedere gedoopte geroepen te participeren aan de zending van de Kerk? Welke gebieden van de zending verwaarlozen wij?
  6. DIALOOG: Welke ervaringen van dialoog en samenwerking hebben wij met gelovigen van andere religies en met hen die tot geen enkele religie behoren?
  7. OECUMENE: Welke relaties heeft onze kerkelijke gemeenschap met leden van andere christelijke tradities en denominaties? Wat delen wij en hoe gaan wij samen de weg?
  8. GEZAG EN PARTICIPATIE: Hoe wordt gezag of leiding binnen onze lokale Kerk uitgeoefend? Hoe wordt medeverantwoordelijkheid in praktijk gebracht?
  9.  ONDERSCHEIDEN EN BESLISSEN: Hoe kunnen wij groeien in de gemeenschappelijke geestelijke onderscheiding?
  10.  VORMING IN SYNODALITEIT:  Hoe kan onze kerkelijke gemeenschap mensen vormen die meer in staat zijn ‘samen de weg te gaan’ door naar elkaar te luisteren, te participeren aan de zending en zich voor een dialoog in te zetten?

 

De Kerk van God is in synode bijeengeroepen

Myriam Wijlens is Nederlands theologe en hoogleraar canoniek recht aan de Universiteit van Erfurt (Duitsland). Paus Franciscus benoemde Myriam Wijlens tot “consultor” van de Vaticaanse Bisschoppensynode. Pater Stefan Tertünte scj sprak met haar over de Synode en welke rol de religieuzen hierbij kunnen spelen. Een ingekorte versie van het interview is verschenen in Bulletin 2021-3. Hiernaast kunt u de tekst van het volledige interview vinden.

Activiteiten van de KNR

De KNR organiseerde op 10 januari 2022 een webinar met prof. dr. Myriam Wijlens, hoogleraar canoniek recht te Erfurt. Zij is door paus Franciscus benoemd als ‘consultor’ van de Bisschoppensynode 2021-2023. Prof. Wijlens sprak over het synodale proces. Lees verder

In de maanden februari en maart organiseert de KNR een viertal online bijeenkomsten om met religieuzen verder in gesprek te gaan rond de verschillende thema’s van de synode. Zie agenda.