Achttien worden is voor veel jongeren een bijzondere mijlpaal: je bent meerderjarig, mag stemmen en steeds meer op eigen benen staan. Het is een levensfase waarin je je volop kan ontwikkelen en werken aan je toekomst. Toch geldt dat niet voor iedereen. In ons land leven duizenden jongeren voor wie hun achttiende verjaardag allesbehalve een feestje betekent. Hoewel ze hier vrijwel hun hele leven hebben gewoond, en naar school zijn gegaan, kunnen ze helemaal niet werken aan hun toekomst. Dat komt doordat hun ouders niet over de juiste verblijfsvergunning beschikken, om wat voor reden dan ook. Dat heeft grote gevolgen voor hun kansen voor opleiding en werk. De organisatie DreamersNL zet zich in voor deze jongeren.
Dreamers NL
DreamersNL is zo’n vijf jaar geleden gestart als een community van ongedocumenteerde jongeren. Het begon met een campagne om de problemen van deze jongeren onder de aandacht te brengen van o.a. de politiek, en te werken aan oplossingen. De naam dreamers staat voor deze jongeren, die net als alle andere mensen van hun leeftijd dromen over een goede toekomst.
Inmiddels is de tijdelijke campagne voortgezet. Naast begeleiding van individuele jongeren, lobby naar politiek, vakbonden, onderwijsinstellingen en werkgeversorganisaties, is er ook een platform voor de jonge dreamers zelf. Hier kunnen zij met elkaar dingen bespreken waar ze tegenaan lopen, elkaar steunen en nadenken over de campagnes en acties.
Azar Eskandari is juriste en projectleider Recht op onderwijs bij het Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen (ASKV), een van de partners van DreamersNL. Zij legt uit wat er gebeurt als deze jongeren achttien worden.
“Vanwege de kinderrechtenverdragen en leerplicht hebben alle kinderen in Nederland ongeacht hun afkomst of status, recht op onderwijs. Dat geldt tot hun achttiende. Daarna mogen zij niet werken en mogen zij geen nieuwe opleiding starten. Een lopende opleiding mogen zij wel afmaken. Om toch te kunnen studeren aan een HBO of universiteit moeten de jongeren een studievisum aanvragen. Dat is een ingewikkelde en kostbare route.”
Voor een stempeltje terug naar Mongolië
Jack is een van de Dreamers: “Na mijn MBO wilde ik verder studeren aan de Hogeschool Rotterdam maar in eerste instantie kreeg ik geen studievisum waardoor ik vertraging opliep. Uiteindelijk kon ik wel een visum krijgen, maar moest ik voor een Machtiging Voorlopig Verblijf (MVV) naar het land van herkomst. Dat heeft veel tijd, stress en ook geld gekost.” Inmiddels zit hij in het derde jaar bouwkunde. Jack was vanaf het begin betrokken bij de dreamerscommunity. “Door met anderen in contact te komen die hetzelfde meemaken, heb je het gevoel er niet alleen voor te staan.” Voor Sylvi, is het nog moeilijker. Ze komt uit Syrië en heeft jarenlang van opvang naar opvang gezworven tijdens allerlei procedures rond haar status. Toch lukte het haar, haar MBO diploma te halen. Op dit moment is ze uitgeprocedeerd. Ze zou echter graag verder willen studeren aan het HBO. Maar zelfs als ze een studievisum zou krijgen, wordt dat haast onmogelijk. Haar MVV ophalen in Syrië kan niet, dat is veel te gevaarlijk voor haar. Haar droom is eenvoudig: “’s ochtends niet meer met angst en onzekerheid wakker te hoeven worden.”
Extra druk
Naast de hoge kosten voor het halen van het MVV-document betalen deze jongeren ook het veel hogere bedrag aan collegekosten dat voor buitenlandse studenten geldt en hebben ze geen recht op studiefinanciering. Gelukkig zijn er fondsen die hen ondersteunen. En met sommige steden en onderwijsinstellingen is afgesproken dat zij hetzelfde tarief collegegeld mogen betalen als alle andere Nederlandse studenten.
Studievertraging of wisselen van studie is er niet bij. Jack: “Je moet alles halen omdat anders je visum niet meer geldig is. Dat geeft veel extra druk.” Na het behalen van de studie hebben de studenten één jaar de tijd om werk te vinden om dan via een werkvergunning in Nederland te kunnen blijven. Uiteindelijk kunnen ze dan na vijf jaar het Nederlanderschap aanvragen.
Voor de overheid bestaan ze niet
Voor MBO is de situatie nog ingewikkelder vertelt Azar. “Daarvoor bestaat niet zoiets als een studievisum. Ook het vinden van een stageplaats, wat voor een MBO een belangrijk onderdeel van de opleiding is, is zeer moeilijk. Vaak heb je een VOG nodig, maar daar heb je een BSN voor nodig en dat hebben deze jongeren niet omdat ze geen verblijfvergunning hebben. Ze bestaan als het ware niet voor de overheid, ook al wonen ze al bijna hun hele leven in ons land.”
Supergemotiveerde talenten
Inmiddels hebben verschillende vakbonden, onderwijsinstellingen en werkgeversorganisaties zich aangesloten bij DreamersNL als partner. Veel werkgevers zien ook dat er talent verloren gaat. Azar: “We zitten in Nederland te springen om goede vakmensen, er worden vaak arbeidsmigranten binnengehaald. Maar deze jongeren zijn hier opgegroeid. Ze kennen de taal en cultuur en ze zijn supergemotiveerd.” Samen met de scholen en met bedrijven proberen Azar en haar collega’s onderwijs- en stageplekken voor de dreamers te regelen. Het is maatwerk. Ook werken ze aan bewustwording en lobby bij de politiek voor andere wet- en regelgeving.
De jongeren zelf werken actief mee aan verschillende campagnes. Daarmee willen ze mensen bewust maken van hun situatie en in contact te komen met andere jongeren in dezelfde situatie. Dat laatste is belangrijk, zegt Jemima (28 en inmiddels afgestudeerd). “Ik was zelf bijna twintig jaar zonder verblijfsvergunning. Hoewel ik inmiddels een verblijfstatus heb, blijf ik bij Dreamers betrokken. Ik weet hoe het is om steeds om te moeten kijken en ken de onzekerheid. Ik wil deze jongeren blijven steunen en ons verhaal blijven vertellen want dat is zo belangrijk.”
Steun van de religieuzen
Van oudsher hebben religieuze ordes en congregaties oog voor groepen in de samenleving die gemarginaliseerd worden, zoals bijvoorbeeld mensen zonder de juiste verblijfsvergunningen. Ook hebben velen van hen aan de wieg gestaan van tal van onderwijsinstellingen en scholen om onderwijs voor iedereen toegankelijk te maken. De religieuzen in Nederland vieren dit jaar het vijftig jarig bestaand van hun Solidariteitsfonds KNR-PIN. Vanuit dit fonds worden tal van projecten in Nederland financieel ondersteund. Dit jaar is er vanwege het jubileum een actie om extra geld in te zamelen voor projecten zoals DreamersNL. Uit de vele giften die tot nu toe al zijn binnengekomen, blijkt dat de religieuzen deze groep jonge mensen inderdaad van harte wil ondersteunen bij het werken aan hun toekomst.
Meer informatie over Dreamers NL