Paus Leo XIV roept gelovigen, overheden en maatschappelijke organisaties op om migranten- en vluchtelingenkinderen niet als statistieken te beschouwen, maar als mensen met een eigen verhaal, waardigheid en rechten. Dat schrijft hij in zijn boodschap voor de 112e Werelddag van de Migrant en de Vluchteling, die op 27 september wordt gevierd. Het thema van dit jaar is ontleend aan Mattheus 18: 10 ‘Zelfs maar één van deze kinderen’.
De paus vestigt de aandacht op minderjarigen die door oorlog, armoede, geweld, milieurampen en andere tragedies hun thuis moeten verlaten. Volgens hem vormen zij de kwetsbaarste groep binnen de wereldwijde migratiestromen. Onderweg en na aankomst worden zij geconfronteerd met verlies, scheiding van familieleden, mensenhandel, uitbuiting, seksueel geweld, gedwongen huwelijken en rekrutering voor gewapende conflicten.
“Hun waardigheid wordt op talloze manieren met voeten getreden”, aldus Leo XIV. Hij verwijst ook naar paus Franciscus, die migrantenkinderen eerder ‘op drie manieren weerloos’ noemde: “zij zijn kinderen, zij zijn vreemdelingen en zij beschikken niet over de middelen om zichzelf te beschermen”.
Tegelijkertijd prijst Leo XIV de solidariteit van gezinnen, opvoeders, vrijwilligers, hulpverleners en kerkelijke gemeenschappen. Door opvang te bieden en kinderen nabij te zijn, laten zij volgens hem zien “dat liefde de onverschilligheid kan overwinnen”.
Zelfs één is genoeg
Centraal in de boodschap staan de woorden van Jezus: “Wie één van zulke kinderen ontvangt in mijn naam, ontvangt Mij.” De paus benadrukt dat het niet in de eerste plaats om aantallen gaat. “Het Evangelie nodigt ons uit niet te rekenen: zelfs één is genoeg.” Elk kind bezit volgens hem een oneindige waardigheid en moet eerst als mens worden gezien, nog vóór het als migrant wordt aangeduid.
Leo XIV vraagt om maatregelen in zowel herkomstlanden als landen van doorreis en bestemming. Oorzaken die kinderen tot vluchten dwingen moeten worden aangepakt, terwijl tegelijkertijd bescherming, opvang en gezinshereniging nodig zijn. Overheden en particuliere instellingen moeten het belang van het kind vooropstellen en het trauma van langdurige scheiding voorkomen. Het migratiedebat moet volgens hem verschuiven van beheersing naar “de volledige en onmiddellijke bescherming van de mensenrechten”.
Opdracht aan geloofsgemeenschappen
Ook de Kerk krijgt een duidelijke opdracht. Gastvrijheid mag geen abstract begrip blijven, maar moet een vaste pastorale praktijk worden. Christelijke gemeenschappen worden opgeroepen vluchtelingen en migranten als volwaardige leden op te nemen en eenzaamheid, uitsluiting en isolement onder kinderen tegen te gaan. Ontmoeting tussen lokale jongeren en jonge migranten kan volgens de paus leiden tot wederzijds respect, solidariteit en vriendschap.
De verantwoordelijkheid reikt volgens Leo XIV over religieuze grenzen heen. Geloofsgemeenschappen kunnen samenwerken aan beschermende netwerken en veilige plaatsen waar kinderen in hun culturele identiteit worden gerespecteerd. “Een kind beschermen betekent uiteindelijk het goddelijke beeld behoeden dat in hem of haar is afgedrukt.”
Aan het slot vertrouwt de paus migranten- en vluchtelingenkinderen toe aan de bescherming van Maria. Hij bidt dat kerkelijke gemeenschappen “levende en geloofwaardige tekenen van het Evangelie” mogen worden.