Kerstboodschap voorzitter KNR: Menslievend onderwijs

Gepubliceerd op: 20-12-2019 om 16:01 door abt Bernardus Peeters.

BERKEL-ENSCHOT - In zijn kerstboodschap kijkt KNR-voorzitter abt Bernardus Peeters alvast vooruit naar het nieuwe jaarthema van de KNR 'Omgaan met verschillen.' Religieuzen weten uit eigen ervaring hoe je eenheid in verscheidenheid vorm kunt geven. Hij kijkt naar de discussie rond de vrijheid van onderwijs en roept de religieuzen op hun stem hierin te laten horen.

“We zijn als de takken aan een boom. 
We groeien allemaal in een andere richting maar de wortels blijven hetzelfde.”

Deze uitspraak las ik onlangs boven een overlijdensadvertentie van iemand met de achternaam Boom. Heel toepasselijk voor deze overledene maar het deed mij ook denken aan het jaarthema van de KNR 2020. Na een geslaagd jaar rond het thema ‘Gedoopt en gezonden’ zal er in 2020 binnen de KNR veel aandacht zijn voor het thema ‘Omgaan met verschillen’. Overal, zowel in de maatschappij als in de kerk en ook binnen het religieuze leven zelf staat eenheid en saamhorigheid steeds meer en meer onder druk. We vinden het moeilijk om met verschillen om te gaan. Sociale media dwingen ons vaak ongenuanceerd tot een vóór of een tegen. Onze tijd lijkt weinig op te hebben met nuances.

Veelkleurige boom

Eenheid in verscheidenheid

De boom van het religieuze leven kent vanouds een grote diversiteit die toch geworteld is in een en dezelfde blijde boodschap van Jezus van Nazareth. Het is deze beleefde eenheid in verscheidenheid die ons religieuzen tot experts in gemeenschapsleven maakt, aldus Paus Franciscus. Omgaan met verschillen is iets wat wij uit eigen ervaring kunnen doorgeven aan kerk en wereld. Een gemeenschap, een kerk, een maatschappij waar geen verschil meer mag zijn verwordt tot een kleurloos geheel waarbij anderen kleur proberen op te leggen aan mensen ten koste van de eigen, door God gegeven gaven en talenten van iedere mens.

Discussie over de vrijheid van onderwijs

Op dit moment ontstaat er, dankzij enkele slecht functionerende scholen en angst voor de Islam, een discussie rond artikel 23 van onze Grondwet. Al meer dan 100 jaar borgt Artikel 23 dat we in Nederland vrijheid van onderwijs hebben en dat de overheid zorg draagt voor het onderwijs. Op die manier hebben wij een veelkleurig onderwijssysteem waarvoor de overheid zorg draagt. Sommigen willen nu Artikel 23 uit de Grondwet schrappen. Het bijzonder onderwijs zou achterhaald zijn en zou segregatie bevorderen in plaats van integratie. Heeft het katholiek onderwijs in ons land niet juist laten zien dat het bijzonder onderwijs de integratie van de katholieken in onze Nederlandse samenleving juist bevordert en gestimuleerd heeft? Het schrappen van Artikel 23 zou niet alleen een inperking van onze vrijheid betekenen maar ook het loslaten van het principe van eenheid in verscheidenheid. Juist het onderwijs zou moeten leren om met verschillen om te gaan in plaats van verschillen weg te duwen achter de voordeur. 

Stem van de religieuzen

Enkele jaren geleden hebben verschillende actieve vrouwelijke en een paar mannelijke congregaties binnen de KNR, die hun sporen verdiend hadden in de zorg, hun handen ineengeslagen als een reactie op een onbehagen rond de zorg in Nederland. Het project ‘Menslievende zorg’ werd geboren en heeft op een positieve en effectieve manier de erfenis van deze congregaties en hun betrokkenheid op de zorg doorgegeven. Het project is een stem die roept in de woestijn.

Laatst vroeg iemand zich af: ‘Waar is het stemgeluid van de religieuzen in Nederland met betrekking tot de discussie rond Artikel 23 van onze Grondwet?’ Is het onderwijs, net zoals de zorg, ook niet een groot aandachtsveld geweest van de religieuzen? En nog steeds zijn er religieuzen bij het onderwijs betrokken. Hebben wij, net als bij de zorg, ook niet een opdracht om onze stem te laten horen in deze discussie rond de vrijheid van onderwijs?

Project Menslievend onderwijs?

In 2020 zal er een brede discussie gevoerd gaan worden rond Artikel 23 van onze Grondwet en wellicht is dat een goed moment voor de congregaties die van ouds bij het onderwijs betrokken waren om hun handen in een te slaan en op te komen voor het behoud van Artikel 23 van de Grondwet. Niet omdat het bijzonder onderwijs de enige ware vorm van onderwijs is, maar om op te komen voor een samenleving waarin verschillen mogen bestaan en gewaardeerd worden. Artikel 23 schrappen zou betekenen dat het onderwijs haar veelkleurigheid verliest en dat kinderen en jonge mensen niet goed voorbereid zouden worden om deel te nemen aan een maatschappij waarin verscheidenheid essentieel is. Is het nu wellicht de tijd voor een project menslievend onderwijs?

Als religieuzen van Nederland blijven wij vanuit ons doopsel, ons geloof in Jezus van nazareth, ons gezonden weten om ons te blijven inzetten voor eenheid in verscheidenheid, zowel in  de kerk als in de samenleving. Het kerstverhaal leert ons: ‘Hoe goed is het! Hoe goed is het als broeders en zusters samen te leven! (Ps. 133,1)

Namens het Dagelijks Bestuur van de KNR wens ik u allen een gezegend kerstfeest toe en alle goeds voor 2020!

Kerstwens