Kleurrijk Religieus Leven 2019: Zout der aarde

Gepubliceerd op: 21-11-2019 om 15:02 door eh.

TILBURG - Op 15 november werd voor de twintigste maal de bijeenkomst Kleurrijk Religieus Leven gehouden. Zo'n zestig religieuzen van verschillende leeftijden en nationaliteiten waren naar het generalaat van de fraters van Tilburg gekomen om te spreken over de rol die religieuze gemeenschappen kunnen spelen in deze geseculariseerde maatschappij

'Zout der aarde' was het thema van deze bijeenkomst. De vraag die deze dag centraal stond was of de religieuzen inderdaad zout der aarde en licht in de wereld kunnen zijn en zo ja op welke wijze.

KRL gespreksgroep Indonesisch
De gespreksgroep Indonesisch

Zout der aarde

De dag werd geopend door bisschop de Korte die kort de geschiedenis van de kerk in ons land schetste. Van het rijke Roomse leven waarin religieuzen en kloosters overal in de maatschappijk zichtbaar waren en belangrijke rol speelden bij de emancipatie van de katholieken in ons land, via het Tweede Vaticaans Concilie dat veel veranderingen teweegbracht, de toenemende ontkerkelijking en polarisatie tussen bisschoppen en religieuzen zijn we nu aangekomen in een tijd waarin de kerk kwetsbaar is. We vinden het moeilijk om te spreken over ons geloof, er is een afname van alles (vrijwilligers, priesters, religieuzen, kerkgangers) en gemeenschappen lijken meer en meer gesloten te zijn. Het is soms voor buitenstaanders moeilijk ertussen te komen.
Toch ziet de bisschop ook hoopvolle ontwikkelingen zoals de jonge aanwas bij de Dominicanen en Franciscanen en nieuwe congregaties die naar ons land komen. Voor de religieuzen ziet hij zeker een opdracht: om te werken aan een missionaire kerk zowel door actie als door contemplatie. Religieuze gemeenschappen zijn biddende cellen en kunnen mensen bij Christus brengen. Door present te bij mensen die het nodig hebben, de handen uit de mouwen te steken en diaconie en gebed samen te brengen. 
We moeten niet somber worden, dat zou een teken van ongeloof zijn. De één plant, de ander begiet en God geeft de wasdom. Er is maar weinig zout nodig om iets op smaak te brengen.

KRL bisschop de Korte
Mgr de Korte

Dominicanen Rotterdam

Vervolgens presenteerden zich twee relatief nieuwe religieuze gemeenschappen. Allereerst de Dominicanen uit Rotterdam. Ruim een jaar geleden vertrokken enkele jonge dominicanen naar Rotterdam om daar samen een communiteit te starten. Enkele oudere medebroeders waren daarvoor vanuit Rotterdam naar elders verhuisd om zo plaats te maken voor dit vormingshuis. De start van deze communiteit kwam in de publiciteit doordat de jonge broeders samen met enkele anderen vanuit Nijmegen naar hun nieuwe plek in Rotterdam liepen. In het eerste jaar hebben de broeders vooral gekeken waar ze in de stad present kunnen zijn. Bijna alle broeders zijn nog bezig met studie en verbonden diverse universiteiten. Daarnaast zijn ze actief in parochies (ook een Engelstalige waar veel jonge expats komen) onder ongedocumenteerden of in een verzorgingshuis. Broeder Cornelis kwam in de belangstelling door zijn deelname aan de marathon van Rotterdam. De broeders lopen over het algemeen in habijt en zijn daar door goed zichtbaar in de stad. Ook zijn ze te vinden op diverse sociale media en wordt gewerkt aan andere manieren van prediking bijvoorbeeld digitaal. Buurtbewoners en andere belangstellenden zijn welkom om samen met de broeders de dagelijkse eucharistie mee te vieren. Er is sprake van een zekere mate van individuele vrijheid waarin ieder zijn eigen talenten kan ontplooiien.

Missiezusters Dienaressen van de H. Geest

In Amsterdam Oost woont een kleine communiteit van drie Missiezusters Dienaressen van de H. Geest (ssps). Zij zijn daar enkele jaren geleden gestart op verzoek van de paters SVD die ook in Amsterdam actief zijn. De drie zusters, twee uit Indonesië en één uit de Filippijnen, zijn werkzaam in de parochie, in een verzorgingshuis en voor het project Kiemkracht. Elke week organiseren ze een inloop voor dak- en thuislozen, mensen in de marge en mensen die eenzaam zijn. De zusters koken een maaltijd en er wordt uit de bijbel gelezen. De communiteit in Amsterdam is een voorbeeld van hoe de ssps-zusters te werk gaan. Ze leven vaak in kleine internationale communiteiten en zetten zich in voor mensen in de marge. Zo zijn er ook communiteiten in o.a. Tilburg en Den Haag en proberen zo inderdaad zout der aarde te zijn.

KRL Paul Wennekes
Paul Wennekes

Onderzoek Paul Wennekes

In de middag was het woord aan Paul Wennekes. De afgelopen twee jaar heeft hij onderzoek gedaan naar de  toekomstige vormen van religieus leven in katholieke en protestantse kerken in Nederland, Duitsland en Vlaanderen. Uitgangspunt vormde daarbij de vraag hoe christelijk Nederland er over 25 of 30 jaar uit zal zien. Vermoedelijk zijn christenen dan sterk in de minderheid in een overwegend seculiere maatschappij. Toch wijst hij ook op veel voorbeelden van een grote openheid voor religieuze fenomenen zoals bijvoorbeeld het succes van the Passion ieder jaar rond Pasen of bij samenzangevenementen rond Kerstmis. Mensen lijken religieuze waarden en symbolen vaak nog te herkennen, ook bijvoorbeeld in videogames.
Naast de teruggang, zijn er ook allerlei nieuwe initiatieven te zien. Stadskloosters, vaak oecumenisch schieten als paddestoelen uit de grond. Er zijn verschillende vormen van samenwerking te zien bijvoorbeeld tussen de gemeenschappen van Benedictinessen, Norbertinessen en Chemin Neuf in Oosterhout. Met name in protestantse hoek is veel belangstelling voor kloosterleven. 
De nieuwe media bieden ook kansen zoals de activiteiten de Jezuïeten op internet laten zien (Ignis webmagazine, digitale retraites), maar ook de live-streaming van het getijdengebed van de trappistinnen. En ook de belangstelling voor het aansluiten bij religieuze gemeenschappen als leek lijkt toe te nemen (oblaten, geassocieerden). 
Ook Paul Wennekes wijst op een zekere verlegenheid en sprakeloosheid als het gaat om ons geloof. Maar  de religieuzen zullen zichtbaarder moeten zijn en vindbaar als we het zout der aarden willen zijn. En we moeten weer leren vertrouwen op het waaien van de Geest die soms uit onverwachte hoek komt.

Na deze inleiding gingen de deelnemers in kleine groepen in gesprek over de verhalen die ze deze dag hadden gehoord. De dag werd afgesloten met een eucharistieviering in de kapel van de fraters.

Paul Wennekes zal de resultaten van zijn onderzoek presenteren tijdens het congres Geloven in verandering op 30 november 2019 in Maastricht.