Kloosterbijbel gepresenteerd in Egmond

Gepubliceerd op: 8-11-2019 om 22:58 door .

EGMOND - Op 6 november werd de Kloosterbijbel gepresenteerd in de Benedictushof bij de Abdij van Egmond. De Kloosterbijbel is het resultaat van een samenwerking tussen de uitgeverijen Royal Jongbloed en Adveniat en de KNR.

Het is een mooie uitgave van de Willibrordvertaling van 2012 aangevuld met elf informatieve katernen waarin dieper wordt ingegaan op de spiritualiteit en de rol van de bijbel van belangrijke kloosterorden en congregaties.Augustinus, Benedictus, Franciscus en Clara, Dominicus, Ignatius, Vincentius en de Karmelieten. Daarnaast ook aandacht voor de negentiende eeuwse congregaties, de psalmen, ora et labora en de betekenis van kloosterwaarden voor niet-religieuzen.

Abt Mathijssen van de Abdij heette de aanwezigen van harte welkom op deze middag. Hij verwees naar het feest van de Geloofsverkondigers van onze streek wier feestdag vandaag, 6 november werd gevierd. Zij brachten het Woord van God en de bijbel. En hoewel er vandaag de dag al veel bijbels zijn, en je deze ook digitaal kunt lezen, is deze Kloosterbijbel zeker een aanwinst, die in Egmond in ieder geval in alle gastenkamers zal komen liggen.

Presentatie kloosterbijbel
Mgr. Hendriks, René de Reuver, Patrick Chatelion Counet en abt Mathijsen met de kloosterbijbel

Vervolgens was het woord aan Patrick Chatelion Counet, secretaris van de KNR, mederedactielid en schrijver van het katern over de sociale bijbel. Hij vertelde hoe hij van docent Nieuwe Testament prof. Dr. Sjef van Tilborg msc leerde dat je het evangelie op zo’n manier moet lezen dat het je handelen beïnvloedt. “Waar het in de bijbel omgaat en waar het Christus werkelijk om gaat is de sociale actie. Omkijken naar de ander. Onrecht, armoede bestrijden en solidariteit opbrengen."

Betekenis van de bijbel voor ordestichters

Met dit in het achterhoofd kwam bij de eerste gesprekken over hoe zo’n Kloosterbijbel er dan uit moest komen te zien al snel de vraag op welke plaats de negentiende-eeuwse broeder- en zustercongregaties erin zouden krijgen. Het was te mager om hen samen met Vincent de Paul in één katern van acht pagina’s te stoppen. Veel van deze congregaties zijn inderdaad wel door Vincentius geïnspireerd, maar dat geldt zeker niet voor allemaal. Sommigen hebben zich ook door andere kerkvaders en kerkleraren laten inspireren.

De negentiende-eeuwse congregaties kregen dus een apart katern en tevens werd besloten om alle katerns uit te breiden van acht naar zestien pagina’s. Op deze manier was er ruimte om recht te doen aan de stichters en hun bewegingen en de betekenis en het gebruik van de bijbel door hen. “Behalve om een kloosterbijbel gaat het hier tenslotte ook om een kloosterbijbel

Presentatie kloosterbijbel Patrick Chatelion Counet
Patrick Chatelion Counet

Lenigen van sociale nood

Vervolgens ging Chatelion Counet in op de betekenis van de vele negentiende eeuwse kloostercongregaties voor onze samenleving. Zij werden niet opgericht om zich uit het sociale leven terug te trekken  en om zich in een leven vol gebed en eucharistie op de Heer en het hiernamaals te richten. Nee, ze werden opgericht om midden in het leven te staan, arm met de armen te zijn, leed met de lijdenden te dragen en overal de nood en de rotzooi en de ellende op te zoeken, om daar te werken, om daar de nood te lenigen. Het ‘lenigen van sociale nood’ is een trefwoord dat je bij de oprichting van vrijwel alle congregaties tegenkomt.

In de loop der eeuwen is in het ontstaan van kloosterorden en congregaties een voortdurende accentverschuiving te zien, er is voortdurend kruisverkeer tussen actie en contemplatie, tussen gebed en werk, tussen stilte en engagement. Bij de traditionele ordes in Nederland lag begin negentiende eeuw het accent vooral op gebed en eucharistie. De nieuwe congregaties beriepen zich echter op hele andere Bijbelpassages zoals de sociale gerechtigheid van de Bergrede uit Mattheüs en de passages waar Christus barmhartigheid, vrede en liefde verkondigt. “Wat ge voor de minsten niet hebt gedaan, hebt ge voor mij niet gedaan.”

Oprichting van scholen en ziekenhuizen

De inspanningen van de zusters en broeders leidden tot de oprichting van meer dan duizend scholen in Nederland. En dat was niet zomaar onderwijs maar onderwijs aan kinderen die normaal verstoken waren van onderwijs. Armenscholen waar jongens én meisjes minstens tot hun twaalfde  uit de fabrieken werden gehouden en van straat werden gehaald.

Het leidde ook tot de oprichting van talloze ziekenhuizen. Het aantal katholieke ziekenhuizen groeide van vijftien in 1870 naar vijftig in 1900 en meer dan 120 in 1930. Dat is op dat moment meer dan de helft van alle ziekenhuizen in ons land. En omdat in veel van deze instellingen zusters de scepter zwaaiden, kun je stellen dat daar, in die kloosters de vrouwenemancipatie begonnen is.

Betekenis onderbelicht

De betekenis van het werk van al deze zusters en broeders voor ons land is in de geschiedenis enorm onderbelicht gebleven. In de geschiedschrijving over katholiek Nederland gaat het vooral over het herstel van de hiërarchie in 1854 en de rol van priesters en bisschoppen in bijvoorbeeld de Tweede Wereldoorlog.
Eigenlijk kwamen de zuster- en broedercongregaties pas in beeld bij de openbaarmaking van de misbruikzaken. En daarmee kregen ze een aandacht die ze niet verdienen. Natuurlijk staat de ernst daarvan buiten kijf en is elk slachtoffer er een teveel, maar zo langzamerhand wordt het toch tijd dat we ook het vergeten hoofdstuk over de betekenis van de religieuzen voor de Nederlandse samenleving gaan schrijven. Het religieuze leven bestaat in ons land sedert de vijfde eeuw toen de eerste monniken en missionarissen kwamen evangeliseren en de eerste kloosters stichtten: norbertijnen, kruisheren, franciscanen, dominicanen, augustijnen en karmelieten vestigden zich en ook hun vrouwelijke tegenhangers. Enkelen van hen overleefden de protestantse Nederlanden of keerden terug op hun plekken. Maar pas in de negentiende eeuw werd het kloosterleven booming dankzij de honderden actieve en apostolische congregaties. In het vergeten hoofdstuk moet beschreven worden hoe de zuster- en de broedercongregaties de fundamenten hebben gelegd en de infrastructuur voor het onderwijs en de ziekenzorg in Nederland.

Het religieuze leven in Nederland loopt terug van zo’n 60.000 religieuzen midden vorige eeuw naar minder dan 4.000 in 2019 en waarschijnlijk zo’n stabiele 800 in 2030. Traditionele ordes blijven, actieve congregaties verdwijnen. Hun apostolaat is geslaagd. Mission accomplished. Vanaf eind jaren ’60 is Nederland een rijk land geworden. Materiële welvaart, is voor de zusters en broeders nooit een doel geweest. Maar voor het welzijn en het welbevinden van Nederland is hun betekenis onderschat en enorm.

Presentatie klooster bijbel Mgr Hendriks en Leo Fijen

Betekenis van de Kloosterbijbel

Na deze woorden over met name de betekenis van de 19e eeuwse congregaties, ging presentator van de middag Leo Fijen kort in gesprek met bisschop Hendriks en met René de Reuver, scriba van de protestantse kerken in Nederland over de betekenis van de bijbel en speciaal ook van deze Kloosterbijbel. Mgr Hendriks is van mening dat religieuzen ons leren anders, bewuster, met de bijbel om te gaan.  “Kloosters zijn een voortdurende reminder voor parochies, waar zeker in deze tijd de aandacht vaak ligt op structuren en de organisatie, om de aandacht te leggen op de kern.”

René de Reuver  sprak over de pioniersplekken in de protestantse kerken. “We moeten ook naar de mensen toegaan, op plekken waar zij zijn en hen wat bieden. Daarbij ligt het accent op het monastieke. Er is veel behoefte aan stilte in deze tijd.”

Tot slot was het aan Jannes Hessels, directeur van Royal Jongbloed om de eerste exemplaren van de Kloosterbijbel uit te rijken aan abt Mathijsen, Patrick Chatelion Counetbisschop Hendriks en René de Reuver.

De middag werd opgeluisterd door prachtige muziek en pianospel door Elske ter Lindert

Bestellen

De Kloosterbijbel is te koop voor €49,00 bij  Royal Jongbloed en Adveniat en in de boekhandels.
Met bijdragen van: Martijn Schrama osa, Henry Vesseur osb, Thomas Quartier osb, Gerard-Pieter Freeman, Angela Holleboom osc, Marcel Braeckers op, Jos Moons sj, Nicolaas Sintobin sj, Tjeu van Knippenberg cm, Anne-Marie Bos o.carm, Patrick Chatelion Counet, Kees Waaijman o.carm, Katharine Michiels ocso, Niek Hanckmann cmm, Erik Galle, Maria van Mierlo


kloosterbijbels