Pelgrimage verandert je

Gepubliceerd op: 21-1-2019 om 15:00 door Tom Boesten.

UTRECHT - Is het een goed idee geweest van de Wereldraad van Kerken om haar programma voor de jaren na 2013 aan te duiden als Pelgrimage voor Gerechtigheid en Vrede? Dat was de vraag bij de Oecumenelezing op 18 januari, gegeven door de theoloog Frits de Lange.

Het besluit om het werk van de Wereldraad van Kerken (WRK) op te hangen aan het begrip pelgrimage werd genomen tijdens de Assemblee van 2013 in Boesan (Zuid-Korea). Het idee kwam voort uit de klacht dat de Wereldraad veel met de Wereld bezig was en weinig met de Kerken. Spreker Frits de Lange vertelde over wat het betekent als je de term pelgrimage gaat gebruiken.

Pilgrimage of justice and peace - WCC

Het pelgrim-zijn heeft drie aspecten die voor het geloof belangrijk zijn:

  1. Je riskeert om anders terug te komen dan je voorheen was
  2. Je vraagt om gastvrijheid en bent daar ook van afhankelijk
  3. Je leeft van de hoop op de toekomst

Wie op pelgrimage gaat moet openstaan voor verandering. De reis gaat je raken, gaat iets met je doen. Daar moet je dus ook voor openstaan. Onderweg moet je voor onderdak aankloppen bij mensen langs de weg. Je bent afhankelijk van hun gastvrijheid. Onder de pelgrims ontstaat ook een nieuwe gemeenschap; je bent niet samen met de mensen die thuis je gemeenschap vormen, maar met anderen, die van tevoren vreemd voor je waren. Die gemeenschap is niet altijd prettig; je moet ook af en toe iets doorstaan met je reisgenoten. En tenslotte hoop je dat je aan het einde weer thuis komt, maar dat je onderweg heilzaam veranderd bent.

Pelgrimage is een algemeen menselijk fenomeen: moslims gaan Mekka, hindoes naar de Ganges, katholieken naar Lourdes, mensen van allerlei pluimage gaan naar Santiago de Compostella, fans van Elvis Presley naar Graceland.

De geschiedenis van het joodse volk heeft in zijn geheel de trekken van een pelgrimage: Abraham die wegtrekt uit Ur, de Israëlieten die door de woestijn trekken naar het beloofde land, het weggevoerd worden in ballingschap, de diaspora. Overal waar zij woonden, waren ze vreemden, bijwoners. Ook dat is een kenmerk van de pelgrim: je bent een vreemde, een bijwoner. Dat geldt niet alleen tijdens de pelgrimage: het is een deel van je identiteit.

Door het beeld van de pelgrimage te gebruiken als metafoor voor zijn programma, heeft de WRK al deze aspecten aanvaard: de bereidheid om weg te trekken uit het vertrouwde, het aanvaarden dat men op anderen moet vertrouwen en dat men het doel niet alleen kan bereiken, de hoop op een toekomst die anders is en beter, maar die men niet eigenhandig vorm kan geven. Als de WRK werkelijk vorm geeft aan deze pelgrimage in al zijn aspecten, kan ze inderdaad een instrument van gerechtigheid en vrede zijn.

De volledige tekst van de Oecumenelezing is hier te vinden: Oecumenelezing 2019