Ontmoeting commissies KNR: in dialoog met jongeren

Gepubliceerd op: 17-5-2018 om 22:40 door eh.

STEYL - "Wees authentiek en ga de oprechte dialoog aan." Dat was het advies van studente Marike Falke, een van de jongeren die was uitgenodigd bij de jaarlijkse ontmoetingsbijeenkomst tussen Bestuur, commissies en medewerkers van de KNR.

In het klooster van de missiezusters Dienaressen van de H. Geest kwamen woensdag 16 mei ruim 50 bestuurs- en commissieleden en medewerkers van het bureau KNR samen voor hun jaarlijkse ontmoeting. Normaliter vindt deze plaats in de vorm van een nieuwjaarsbijeenkomst, maar wegens omstandigheden was deze nu verplaatst naar mei. Zoals gebruikelijk stond de bijeenkomst in het teken van het jaarthema, ‘Jongeren, hun geloof en hun roeping,’ dit jaar.

lunch bij nieuwjaarsbijeenkomst

Na een uitstekende lunch en een woord van welkom door het hoofd bureau Patrick Chatelion Counet, was het de beurt aan de voorzitter, abt Bernardus Peeters. In zijn toespraak sprak hij allereerst zijn dank uit aan alle commissieleden voor hun inzet op de vele verschillende aandachtsgebieden van de KNR.  Vervolgens blikte hij kort terug op het afgelopen jaar waarin geweldloosheid en rechtvaardige vrede centraal stonden. Hij verwees naar de verschillende publicaties die het resultaat waren van dit jaar zoals het boekje ‘Mijn vrede geef Ik je’ met inspirerende teksten  over vrede en geweldloosheid vanuit verschillende religieuze orden en congregaties. En op de adventsboodschap die de KNR verstuurde. 

Luisteren naar jongeren

Voor 2018 werd de KNR bij de keuze voor een jaarthema opnieuw geïnspireerd door paus Franciscus, en sluit aan bij de komende bisschoppensynode in oktober over ‘Jongeren, hun geloof en hun roeping.’  De Presynode die als voorbereiding hierop in maar werd gehouden en waarbij ruim 300 jongeren uit de hele wereld bijeenkwamen heeft een mooi document opgeleverd. Jongeren hebben daarin verteld wat zij verwachten van de kerk. Zij hebben behoefte aan rolmodellen, hebben behoefte aan een kerk en een gemeenschap die warm, verwelkomend en barmhartig is. “Ook vandaag gaan we luisteren naar jongeren die ons vertellen over hoe zijn hun geloof en hun roeping zijn. Wij als KNR zullen de rest van dit jaar ook moeten gebruiken om te kijken hoe wij kunnen inspelen op de behoeften die deze jongeren hebben en hoe wij hun vragen kunnen beantwoorden.”

De voorzitter sprak verder over de plannen van het Bestuur en de notitie Opbouw en Afbouw waarin wordt toegewerkt naar inkrimping van het aantal commissies van de KNR en keek daarbij naar de toekomst van de KNR en de religieuzen in Nederland. In die verscheidenheid ontstaat de laatste jaren een nieuwe dimensie: instituten die bezig zijn met voltooiing, instituten waar een jongere generatie zich lijkt aan te dienen, instituten die steeds internationaler worden. Ze hebben allemaal hun eigen vragen en problemen waarbij de verschillende KNR commissies hen proberen te ondersteunen, maar juist deze verscheidenheid in levensfase, geschiedenis, charisma en spiritualiteit biedt ook een enorme rijkdom.

Verscheidenheid

In zijn verhaal trok hij de vergelijking met het filmpje van het Franse gezin dat uitstapte bij de cheeta’s in de Beekse Bergen en dat onlangs tot veel commotie leidde. “Een wijze les zit er volgens mij in dat gebeuren in de Beekse Bergen. Het kan gruwelijk mis gaan als we de verscheidenheid van de ander niet respecteren. De reactie van de cheeta’s in de Beekse Bergen had alles te maken met de zorg voor hun jonge dieren. Het verschil tussen de generaties, tussen instituten met en zonder jonge religieuzen en de emoties die dat oproept zal op de agenda moeten van de hele KNR. In de contacten met jonge religieuzen merk ik dat zij afhaken, zich niet begrepen voelen maar tevens zie je een zeer defensieve houding bij sommige onder hen. Aan de andere kant zijn de oudere religieuzen soms onbedoeld hard in hun afwijzing. Juist het thema van eenheid in verscheidenheid biedt voor de KNR een goed uitgangspunt om een sfeer van luisterende bereidwilligheid te scheppen.”

Nienke van Ittersum
Nienke van Ittersum

Nienke van Ittersum: de schepping beschermen

De eerste jongere die aan het woord kwam, was de studente Humanistiek Nienke van Ittersum. Zij vertelde over haar passie en verwondering voor de hele schepping en haar roeping die te beschermen. Ze nam de aanwezigen mee in deze verwondering door een gedicht en vertelde vervolgens waar deze roeping vandaan komt. Als jong meisje verkocht ze al lootjes voor het WNF voor allerlei met uitsterven bedreigde dieren. Op deze leeftijd had zij al het besef dat  God de dieren niet alleen maar geschapen heeft om voor de mensen leuk of nuttig te zijn. “Mensen denken vaak heel instrumenteel als het om de schepping gaat, denken heel erg vanuit de mens. Ik ga graag met mensen het gesprek aan over hoe we omgaan met alles wat waarde heeft.” Nienke verwees hierbij naar de teksten uit Genesis: God schiep hemel en aarde en zag dat het goed was. Pas op de zesde dag schiep hij de mens naar zijn evenbeeld en stelde hem aan als heerser over de aarde. Nienke: “het gaat erom hoe je het woord heerser interpreteert. Zie je een heerser als een absolute machthebber of dictator die alle touwtjes in handen heeft of kijken we hoe Jezus het woord heerser interpreteert en spreekt over een diendende heerser die zijn leerlingen de voeten wast. Als we zo het verhaal van Genesis lezen, dan zullen wij onze plaats en rol in de schepping ook anders gaan zien.”

Nephes

Nienke verwijst hierbij ook naar het Hebreewse woord nephes, dat in Genesis zowel wordt gebruikt in de teksten over de schepping van de dieren als bij die van de mens.  Het betekent, keel, adem, maar ook ziel of heel de mens, zijn hele leven en lichaam. “Dit betekent dat wij mensen en dieren ademgenoten / zielgenoten zijn”

Tot slot stelt ze de vraag: “waarom zou God zoveel verschillende dieren in allerlei soorten en maten geschapen hebben, die komen op plaatsen waar geen mens ooit komt, als hij zich alleen maar om ons, mensen, zou bekommeren?”  De overtuiging dat dieren en mensen en de hele schepping gelijkwaardig zijn, is voor Nienke reden dat zij zich vol overgave inzet voor de bescherming van deze schepping.

Marike Falke
Marike Falke

Marike Falke: mijn geloof

De tweede jongere die aan het woord kwam, was de 26-jarige studente theologie Marike Falke. Ze nam de luisteraars mee in haar zoektocht en uiteindelijke keuze voor theologie. Religie was in haar gezin iets vanzelfsprekends, met ouders die geassocieerd lid van de Karmel zijn en werkzaam zijn als theoloog. De regels van de Karmel werden door haar ouders vertaald naar het gezinsleven. Van huis uit kreeg ze het katholieke geloof mee en leerde dat God een goede vriend was die er altijd voor je was. In haar tienerjaren gebeurde er dingen in het leven van Marike waardoor zij boos en teleurgesteld raakte in God en zich meer afkeerde van de kerk. Totdat haar moeder haar voorstelde om naar Tanzania te gaan om enkele maanden tot zichzelf te komen en mee te leven bij een tante die zuster was. Ze gaf daar Engelse les en werkte mee in het revalidatiecentrum. Daar kreeg ze andere inzichten. Eenmaal terug kwam de vraag wat ze wilde gaan studeren. Hoewel haar eerste keuze culturele antropologie was, vroeg haar moeder haar toch mee naar een open avond bij theologie in Utrecht. “Na de nodige terughoudendheid en aarzeling, bleek dat toch de juiste keuze te zijn, hoewel het wel een jaar duurde voordat de puzzelstukjes op zijn plaats vielen in ik me echt thuisvoelde.  

Marike vraagt zich af of roeping hetzelfde is als een bruidsjurk. Daarvan wordt immers ook vaak gezegd dat je op het moment dat je DE jurk aanhebt, voelt dat dat de juiste is. Is dat bij roeping net zo? “Is theologie mijn bruidsjurk? Terugkijkend kan ik in ieder geval wel zien dat God geen moment afwezig was in mijn leven. Hij was altijd aanwezig in de mensen om mij heen op de momenten dat het nodig was.”

Jullie zijn de schatten van de kerk

Marike is bezig met haar laatste jaar theologie en inmiddels ook actief werkzaam in de parochie met jongeren. Om jongeren betrokken te houden bij de kerk is het in haar ogen noodzakelijk de dialoog aan te gaan. Er moet sprake zijn van oprecht hoor en wederhoor en het is nodig dat we elkaar willen verstaan. Ze citeert hier paus Franciscus uit het voorbereidende document voor de presynode: “‘Neem een risico! Neem een risico.’ Wie geen risico aangaat, zal niet vooruitgaan. ‘Maar wat als ik me vergis?’ Gezegend zij God! Je zult meer vergissen als je stil blijft staan.” Bij deze dialoog is vooral ook authenticiteit belangrijk. Marike: “Jullie religieuzen hebben mooie kwaliteiten in handen, jullie zijn al eeuwen onderweg en hebben wat te zeggen.” Blijf authentiek, is haar boodschap. “Jongeren hebben veel vragen, durf de dialoog met hen aan te gaan. Ze zijn nieuwsgierig, maar zullen u uitdagen, zullen tegen dingen aan willen schoppen. Maar zijn ook op zoek naar authentieke rolmodellen. De schatten van de kerk dat zijn jullie, dat zijn wij allemaal, met al onze kwaliteiten.”

Ben Lamoree Jongerenklooster
Ben Lamoree

Jongerenklooster

Als laatste sprekers kwamen Ben Lamoree en Rien van de Berg aan het woord. Zij zijn initiatiefnemers van het Jongerenklooster dat in dit najaar van start zal gaan in het voormalige trappistenklooster Sion in Diepeveen. Jongeren kunnen hier een tijdje wonen en meeleven op het ritme van het klooster. Zij blijven hun eigen werk en studie doen, maar bidden dagelijks de getijdengebeden volgens de gewoonten van Taizé. Ook is er veel ruimte voor zingevingsvragen waarbij de jongeren begeleid worden door een inwonend begeleidingsechtpaar en enkele andere vrijwilligers.

Eind 2015 is het idee voor dit Jongerenklooster geboren. Ben is werkzaam in bezinningcentrum de Spil in Maarsen en merkte daar dat de deelnemers steeds jonger werden. Van vijftigers naar dertigers en soms twintigers. Jongeren hebben duidelijk behoefte aan stilte en rust in de drukke, hectische wereld. In het filmpje van NOS op 3, dat deze middag wordt vertoond, vertelt Deborah, een van de potentiële bewoners, dat er altijd geluid om haar heen is. Voor haar is de stilte en het ritme van de getijden een belangrijke reden om te kiezen voor het Jongerenklooster.

Kloosterfestival

Vooruitlopend op het openen van het jongerenklooster wordt van 23 – 26 augustus in Nieuw Sion het Kloosterfestival georganiseerd. Er zijn vieringen, workshops, muziek en veel ruimte voor ontmoeting. Medeorganisator Rien van de Berg nodigt de aanwezige religieuzen van harte uit om deel te nemen. Jongeren hebben veel vragen en zijn op zoek naar ontmoeting. Daarnaast zoekt het jongerenklooster samen werking met religieuzen en kloosters die jonge bewoners willen ontvangen voor ontmoeting en gesprek. Tot slot doet Rien nog een praktische oproep. Het Jongerenklooster is ook gewoon op zoek naar meubels etc. om het klooster in te richten. Het Jongerenklooster wil graag de relatie met de bestaande kloosters versterken. Het Jongerenklooster wordt financieel ondersteund door de religieuzen via PIN.

Rien van de berg jongerenklooster
Rien van den Berg

Radicale levenskeuze

Na de drie inleidingen was er tijd voor een kort gesprek met de aanwezigen. Gevraagd werd onder meer wat het beeld is dat jongeren hebben van religieuzen. Marike: “Er bestaat zeker een beeld van een opgesloten, stoffige, oude boel. Dat komt ook omdat jongeren weinig in contact komen met religieuzen en hen niet vaak zien op straat.” Nienke vult aan: “Ik kom zelf regelmatig in Megen bij de Franciscanen en ook medestudenten komen als onderdeel van de opleiding soms in kloosters. Vaak zijn ze verbaasd over de vrijzinnigheid. Het gesprek met de religieuzen is daarbij belangrijker dan bijvoorbeeld de vieringen.  Rien bevestigt dit: "In ontmoetingen tussen jongeren en religieuzen gebeurt er vaak iets. Vaak herkennen ze iets van de radicaliteit van religieuzen. Zij hebben immers een hele radicale levenskeuze gemaakt. Het verlangen naar een andere manier van leven is voor hen soms ook herkenbaar."

De middag werd muzikaal omlijst door zangeres Stefanie Janssen en pianis Ronald Aalbers en afgesloten met ontmoeting en een hapje en een drankje.

De hele toespraak van de voorzitter