AEN-nieuwsbrief over corruptie

Gepubliceerd op: 12-7-2016 om 12:35 door gm. Bron: www.afrikaeuropanetwerk.nl

DEN BOSCH - Het zomernummer van Her en Der, de digitale nieuwsbrief van het Afrika Europa Netwerk is dit keer special over corruptie. Half mei vond namelijk in Londen een belangrijke topconferentie plaats, waarbij wereldleiders en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties spraken over het tegengaan van corruptie

Anti-Corruptie Top in Londen

Op 12 mei jl. vond in Londen een internationale Anti-Corruptie Top plaats. Het bracht wereldleiders en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld bijeen om te spreken over maatregelen om corruptie tegen te gaan.

Uit het recente schandaal rondom de Panama Papers is gebleken hoe omvangrijk de offshore-industrie is en de corruptie die deze voedt. De betrokkenheid van vele staatshoofden en beroemdheden bij belastingontduiking laten zien dat onze nationale en internationale anti-corruptie-systemen verre van effectief zijn.

Voorafgaand aan de top zei José Ugàz, voorzitter van de anti-corruptie NGO Transparency International: “Bestrijding van corruptie is de eerste stap op weg naar vermindering van ongelijkheid, bescherming van mensenrechten, het beëindigen van armoede en het stoppen van mensen die ongestraft kunnen handelen. Het is geen gemakkelijke taak, maar wereldleiders kunnen zich niet veroorloven om deze te negeren. Een ambitieuze en specifieke overeenkomst over het beëindigen van de geheimhouding in het financiële systeem, het vinden van manieren om de facilitators van corruptie te stoppen en het creëren van een veilige omgeving voor klokkenluiders, moeten prioriteit zijn voor de wereldleiders tijdens de vergadering van deze week”.

Wetgeving alleen is niet genoeg

Het is duidelijk dat de aanpak van de problemen vraagt om internationale samenwerking. Veel landen hebben echter nog steeds geen wetten die buitenlandse omkoping illegaal maken. Professionals zoals advocaten, bankiers en accountants die de corruptie vergemakkelijken en diegenen die corrupte bedrijven helpen gestolen geld over de grenzen te transporteren kunnen nog te vaak ongestoord hun gang gaan. Individuen en bedrijven moeten worden gestraft als medeplichtigheid aan corrupte daden wordt vastgesteld.

Maar de aanpak van corruptie moet verder gaan dan het invoeren van wet- en regelgeving. Transparant handelen moet deel gaan uitmaken van de cultuur. De samenleving als geheel moet transparantie als een waarde zien. Geen enkel land kan hierin achterblijven, want juist die landen met gebrekkige wetgeving en waarden, zijn de landen waar slecht gedrag zich naartoe zal verplaatsen.

Duurzame ontwikkeling is alleen mogelijk als corruptie wordt aangepakt

Een van de Sustainable Development Goals (‘Duurzame Ontwikkelingsdoelen’, de opvolgers van de Milleniumdoelstellingen die in september vorig jaar zijn aangenomen door de VN), richt zich specifiek op “aanzienlijke vermindering van corruptie en omkoping in al haar vormen” (doel nr. 16). Andere belangrijke aspecten die hierbij worden genoemd zijn het ontwikkelen van effectieve, verantwoordelijke en transparante instituties, en de versterking van de toegang tot informatie en deelname aan openbare besluitvorming.

Met het accepteren van deze doelstellingen wordt voor het eerst door wereldleiders officieel ingezien dat corruptie niet een op zichzelf staand probleem is, maar dat corruptiebestrijding een middel kan zijn om andere wereldproblemen aan te pakken zoals armoede, klimaatverandering en milieuvervuiling, geweld en oorlogen.

De SDGs zijn per 1 januari 2016 ingegaan. Door de officiële erkenning van de SDGs door de VN, krijgen organisaties als Transparency International en andere civil society organisaties een machtig middel in handen om druk uit te oefenen op wereldleiders. Zij kunnen hen nu immers publiekelijk aan de doelstellingen herinneren en hen dwingen verantwoording af te leggen als dit niet gebeurt.

Westerse landen hebben boter op het hoofd

Maar er is nog een lange weg af te leggen. Na de internationale top wees Jan Van de Poel van de Belgische ontwikkelingsorganisatie 11.11.11 erop dat de ‘kleine corruptie’ van alledag - smeergeld of omkoperij - niet meer dan een symptoom is van de enorme kloof tussen rijk en arm. Terwijl de ‘grote corruptie’ van belastingontwijking hoofdoorzaak is van grote armoede wereldwijd. Jaarlijks lopen ontwikkelingslanden naar schatting tot wel honderd miljard dollar mis door belastingontduiking. Dit bedrag staat gelijk aan het viervoudige van alle onderwijskosten voor alle kinderen in de wereld.

De Amerikaanse denktank Global Financial Integrity (GFI) heeft de geldstromen rond corruptie en belastingontwijking in kaart gebracht. GFI schat dat ‘kleine corruptie’ slechts voor 5 % bijdraagt aan verlies aan inkomen voor overheden. Grote ondernemingen die via ‘creatieve constructies’ het betalen van belastingen ontwijken zijn verantwoordelijk voor meer dan 60%.

En daarin zit hem de crux van de top: de aanwezige regeringsleiders lieten de belastingparadijzen in de eigen achtertuin ongemoeid. Zoals bijvoorbeeld de Britse Crown Dependencies: de Maagdeneilanden of de Kanaaleilanden. Ook Nederland speelt zoals bekend een bedenkelijke rol. Mede dankzij Nederlandse trustkantoren kunnen multinationals makkelijk hun verplichting om belasting te betalen omzeilen.

Het is belangrijk om dit soort constructies aan te pakken, aangezien belasting voor ontwikkelingslanden de meest duurzame en grootste bron van financiering is. Veel Afrikaanse landen beschikken over belangrijke bodemschatten. Maar de lokale bevolkingen zien niets van die rijkdom terug, op enkele leden van de elite na. Jaarlijks lopen Afrikaanse landen volgens naar schatting 50 miljard dollar mis aan belastingontduiking. Deze dramatische cijfers tonen aan dat er iets grondig mis is met dit economische systeem.

Tot het moment dat belastingparadijzen verplicht zijn openbare registers te hebben van diegenen die echt profiteren van lege vennootschappen, zullen corruptie en belastingontwijking ongestoord verder gaan en zullen miljoenen mensen ter wereld de prijs hiervan moeten betalen.

(Bronnen: Transparancy International en 11.11.11)

Als u de maandelijkse digitale nieuwsbrief wilt ontvangen kunt u zich aanmelden bij de CMBR
 

Meer informatie: www.afrikaeuropanetwerk.nl