Tentoonstelling 200 jaar Don Bosco

Gepubliceerd op: 27-4-2016 om 19:30 door WvdV.

ST. AGATHA - Don Angel Fernández Artime, die als algemeen overste van de Salesianen van Don Bosco de tiende opvolger van Don Bosco is, bracht onlangs een bezoek aan Nederland. Bij die gelegenheid heeft hij officieel de expositie over 200 jaar Don Bosco in het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven geopend.

Vanaf 1 mei is deze tentoonstelling toegankelijk voor een breder publiek van geïnteresseerden. We spraken met Wim Flapper sdb, die samen met anderen de expositie heeft voorbereid.

Wim Flapper: ‘’Aanleiding voor de tentoonstelling is de herdenking van de tweehonderdste geboortedag van Don Bosco, waar vorig jaar wereldwijd aandacht aan is besteed. Het jubileum jaar was een geslaagde aaneenschakeling van ontmoetingen met oud-medebroeders, met oud-leerlingen, met onze confraters. In ons taalgebied verscheen het boekje Picco Bello, een methodische ondersteuning voor het jongerenwerk. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de tentoonstelling voor een deel zou samenvallen met dit jubileumjaar, maar het liep anders en nu vormt het een fraaie apotheose daarvan. We hebben diverse kunstenaars in onze gelederen en in de tentoonstelling wilden we aanvankelijk vooral hun kunstwerken voor het voetlicht brengen. Maar weldra raakten we er van overtuigd dat het jammer zou zijn om niet ook facetten van het leven en de spiritualiteit van Don Bosco te belichten.’’

Wim Flapper en Kees Heeren

Wim Flapper sdb licht werk van Kees Heeren sdb toe

De kunstenaars

Wim Flapper: ‘’Creatieve activiteiten speelden steeds een belangrijke rol in het jeugdwerk van Don Bosco. In de vorming was er ook veel aandacht voor muziek, declamatie, het instuderen en opvoeren van toneelstukken, operettes of cabaretvoorstellingen, maar ook voor het vervaardigen van allerlei rekwisieten die daarbij hoorden. Toch was de ruimte voor het ontplooien van kunstzinnige talenten beperkt; de eigenlijke taak van de salesianen was het jeugdwerk. Kunstenaarschap kon vooral tot ontplooiing komen ten dienste van die hoofdtaak.

Op de tentoonstelling staan de werken van vijf kunstenaars centraal. Twee van hen zijn inmiddels overleden. Jan Rijven sdb (1917 – 2008) is directeur geweest van verschillende technische scholen en hij schilderde als hobby. Op de tentoonstelling in St. Agatha zijn van hem borden te zien met de plaatsen die verbonden zijn met het leven en de werken van Don Bosco en met plaatsen van salesiaanse presentie in Nederland. Jan van Schagen sdb (1922 – 2006) was leraar handvaardigheid en hij beoefende verschillende technieken, o.a. linosneden en pentekeningen; beide typen werken zijn op de tentoonstelling te zien.

De drie andere kunstzinnig getalenteerde confraters zijn Cor Goorts, Pierre Eijck en Kees Heeren.
Cor Goorts sdb (Uden, 1917) is beeldhouwer en tekenaar. Naast religieuze voorstellingen als Jozef- en Mariabeelden, een Heilig Hartbeeld, de Heilige Willibrord in marmer voor het (inmiddels gesloten) provincialaat van de salesianen in Soest, kruisbeelden en verschillende Don Boscobeelden, kreeg hij ook andere opdrachten, bijvoorbeeld voor het maken van een monument ter herdenking van de watersnood of voor de patroon van de arbeid voor een tuindersbedrijf in het Westland. Het artistieke talent van Goorts was niet beperkt tot beeldhouwen. Hij maakte onder meer schetsen voor de kapel van het verzorgingshuis in Alverna, waar hij vanaf zijn 82e levensjaar verblijft.

Pierre Eijck sdb (Eindhoven, 1926) was afkomstig uit een familie van edelsmeden. Naast zijn werk als jeugdleider in diverse Don Bosco-centra was hij veel op pad om geld in te zamelen voor het jeugdwerk, dat aanvankelijk zonder enige subsidie opgezet was. In de schaarse vrije uurtjes was hij te vinden in zijn piepkleine werkplaatsje. Tussen al zijn kunstwerken springt één reeks er opvallend uit: een kruisweg die Eijck maakte voor de kapel van het Don Bosco Jeugdcentrum in Rijswijk. Hij liet zich daarbij niet alleen inspireren door de moeizame tocht van Jezus naar Calvarië, maar beeldde ook kinderen af bij alle kruisstaties. De kunstenaar wil daarmee tonen dat het verhaal van Jezus’ lijden zich herhaalt, nu ook nog, iedere dag. 

Kees Heeren sdb (1927) maakte kunstwerken van bijzonder materiaal: postzegels. Hij tekende geometrische figuren op papier en lijmde grote aantallen versneden postzegels op de tekening. Kees Heeren zette zijn kundigheid volledig in ten dienste van de opleiding of van (familie van) zijn medebroeders. Met zijn postzegelcollages beoogde hij bekendheid te geven aan de noden in een missiegebied van de salesianen en zo mogelijk wat geld te genereren.‘’

Don Bosco expositie

Extra’s 

Wim Flapper: ‘’Samen met enkele confraters zal ik rond de expositie een aantal lezingen verzorgen. Daarin belichten wij de figuur van Don Bosco in zijn tijd en diens specifieke pedagogische methode. Ook willen we de contouren schetsen van de hedendaagse Don Bosco-beweging. Er zijn plannen voor het organiseren van een conferentie over de verbinding met Franciscus van Sales, de grote inspirator van Don Bosco. De Oblaten van St Franciscus van Sales hebben enkele boeiende boeken over dit thema gepubliceerd. Al met al is er met veel enthousiasme en met vereende krachten aan de tentoonstelling gewerkt. We zijn erg ingenomen met het resultaat. Onze confraters in Oud Heverlee (bij Leuven) hebben veel materialen afgestaan, die hier nu goed tot hun recht komen. Ons wapen bijvoorbeeld, dat in glas in lood is vervat, heeft een mooie plek gekregen in een houten kast met licht. De vrouwen rond Don Bosco vormen een fascinerend thema op de tentoonstelling. Dan gaat het om een beeld vervaardigd door Cor Goorts van de heilige Maria en om afbeeldingen van zijn moeder Margherita Occhiena en van Maria Mazzarello, de stichteres van de Zusters van Don Bosco. Het affiche van de expositie toont Don Bosco met een rood geometrisch voorwerp in handen; een hart en boek ineen. Enerzijds symboliseert dat de vele geschriften van Don Bosco en anderzijds uiteraard zijn hart voor jeugd en jongeren. De toewijding aan jongeren van Don Bosco ging heel ver, getuige zijn uitspraak “Voor jullie studeer ik, werk ik, leef ik; voor jullie ben ik bereid om zelfs mijn leven te geven.” 

Wim Flapper sdb

Wim Flapper (Sneek, 1946) behoort in Nederland tot de jongste generatie van salesianen. Het jeugd en jongerenwerk heeft hem altijd aangesproken. Hoewel hem als kind voor ogen stond om missionaris te worden, is hij nooit naar de missie geweest. Na zijn priesterwijding in 1974 ging hij aan de slag als schoolcatecheet in Amsterdam. Hij werkte twaalf jaar als jongerenpastor in Schiedam. Vanaf 1986 was hij vicaris van de provincie, waarbij het zijn taak was om geïnteresseerden in de vormingswerken van de salesianen te begeleiden. Van 1995 tot 2001 was hij provinciaal. Onder zijn leiding groeide een structuur waarin de Don Bosco Groep Nederland en de Don Bosco Werken Nederland zelfstandig werden. Wim Flapper heeft ook de nodige voetstappen liggen in het JONA –huis te Arnhem, een opvangplek voor dak- en thuislozen. Na zijn Arnhemse jaren werkte hij tot 2011 in Apeldoorn en vervolgens tot 2014 in Soest. Sindsdien maakt hij deel uit van de salesianen-communiteit in La Verna (Wijchen).

EXPOSITIE: MEI - OKTOBER 2016

Zie ook Marie-Antoinette Willemsen, ‘Je bent toch geen priester geworden alleen voor de kunst!’ Drie kunstenaars van de salesianen van Don Bosco. In: Creatie en recreatie. Cultuur en ontspanning in het kloosterleven. Auteurs: Joep van Gennip, Vefie Poels en Marie-Antoinette Willemsen (red.) Hilversum, Uitgeverij: Uitgeverij Verloren