'Ik verwacht iets groots'

Gepubliceerd op: 24-3-2016 om 14:26 door WvdV. Bron: Van Tilt

NIJMEGEN - Onder deze titel wordt vandaag de biografie gepresenteerd van Catharina Halkes.

De titel verwoordt Halkes' reactie toen ze werd gepolst over het feest rond haar negentigste verjaardag. Catharina Halkes verwierf met name bekendheid als feministisch theologe en zij was voor velen een boegbeeld en inspiratiebron. Internationaal haalde ze het nieuws omdat ze de paus niet mocht toespreken (al was dat slechts gedeeltelijk waar). Naast waardering en dankbaarheid vielen haar ook hoon en verguizing ten deel. Veelal stelde ze zich bewust controversieel op. Na haar pensioen, in 1986, verflauwde de kritiek en groeide ze uit tot de grand old lady op het snijvlak van kerk en samenleving. 

Catharina Halkes was overtuigd van het belang van haar activiteiten en een biografie was haar grote wens, maar dan wel een met academisch gewicht. Zij sprak haar voorkeur uit ten gunste van Annelies van Heijst en Marjet Derks om deze omvangrijke en eervolle opdracht uit te voeren. De opdracht kon pas worden aanvaard toen de wetenschappelijke onafhankelijkheid gewaarborgd was.

Catharina Halkes was een markant persoon, die zowel fysiek als qua intelligentie boven het maaiveld uitstak. Haar biografen typeren haar als iemand die graag vergezichten en visioenen ontwierp als tegenwicht voor het gewone, alledaagse leven, waarin ze veel als begrenzend en kleingeestig ervaarde. 
Tine Halkes werd geboren in een tijdperk waarin er voor vrouwen in de publieke ruimte vrijwel geen plaats was. Al jong nam ze geen genoegen met de beperkingen voor vrouwen in kerk en samenleving. Ze mobiliseerde andere vrouwen om daar tegenin te gaan. Haar strijdterrein was dat van geloof en theologie. Catharina Halkes was een gelovige vrouw, die genoot van de pracht en praal van liturgische vieringen en kerkelijke kunst, van het deel uitmaken van een geloofsgemeenschap. God was voor haar de kracht die individuele levens optilt en in een ander perspectief zet. 

Hoewel beide biografen bij aanvang van het onderzoek meenden een vrij goed beeld van Tine te hebben werden zij bij het doornemen van archiefmateriaal soms zeer verrast. Aan het slot van de inleiding schrijven ze dan ook: 'De bevindingen van deze studie laten de bestaande beeldvormingen over de hoofdpersoon van dit boek, alsmede van de generatie katholieke intellectuelen waarvan zij deel uitmaakten, bepaald niet onaangetast.' Kortom: een must read voor vriend en tegenstander.

 Tine Halkes

De coverfoto toont een typerend gebaar van Catharina Halkes
Ze zet met haar handen in de lucht haar woorden kracht bij (Helsinki, 1975)

Catharina Halkes ‘Ik verwacht iets groots’
Levenswerk van een feministisch theologe 1920-2011 
Annelies van Heijst en Marjet Derks

604 pagina’s | paperback
isbn 978 94 6004 264 5 

Annelies van Heijst is emeritus hoogleraar op het gebied van zorg in heden en verleden aan de Universiteit van Tilburg. Ze schreef onder meer Menslievende zorg (2005) en de overzichtsstudie van alle zustercongregaties in Nederland, samen met Marjet Derks en Marit Monteiro, Ex Caritate (2010). 
Marjet Derks is universitair docent cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Een publicatie van haar hand is Heilig moeten. Radicaal-katholiek en retro-modern in de jaren twintig en dertig (2007).