'Altijd hetzelfde lied'

Gepubliceerd op: 17-11-2015 om 16:17 door WvdV.

AMSTERDAM | VUGHT - In zijn nieuwe bundel 'Altijd hetzelfde lied' laat Gerard Sw├╝ste de lezer delen in zijn gedurende decennia opgebouwde vertrouwdheid met de psalmen.

Als motto voor zijn nieuwe Psalmenbewerking gaf Gerard Swüste een citaat van H.C. ten Berge mee:

‘Waarom gaat het
   slechte mensen
meestal voor de wind?’
zo vroegen wij,
zo vragen wij ons af.

In zijn inleiding verklaart Swüste de keuze voor dit motto wanneer hij schrijft dat het boek van de psalmen geen wettisch boek is, maar een boek dat uit het hart gegrepen is: ‘’Er staat in wat mensen beleven: hun geloof, hun ongeloof, hun onzekerheid. En met name die eeuwige vraag: waarom gaat het mensen die onrecht doen voor de wind en heeft de rechtvaardige het moeilijk?” Dat is een existentiële vraag. En hij vervolgt: “De God die gezegd heeft: Ik zal er zijn, waar is die dan? Bestaat die wel? Is dat een God op wie je kunt bouwen en vertrouwen? Ja, geloven en hopen de meeste psalmen, maar de vraag komt wel steeds terug. Als er sprake is van een levensles in de psalmen, luidt die: doe recht, met name aan arme, weduwe en wees. Er is zelfs enig wantrouwen tegen een vrome levenswandel, want de ervaring leert dat het nogal eens bij vrome woorden blijft. ”

Altijd hetzelfde lied

‘’Het eigene van de psalmen is de poëtische taal, maar dan een bijzonder soort poëzie. Normaliter verplaats je je in de dichter, wanneer je in een gedicht het woord ‘ik’ leest, maar wie in een psalm ‘ik’ leest heeft de neiging dat op zichzelf te betrekken.’’ En waar de verhalen van de Schrift je nog het idee kunnen geven dat hier geschiedenis wordt verhaald, nemen de psalmen je mee in de emotie en beleving van die geschiedenis. Volgens Gerard Swüste leggen de psalmen ons de hele Schrift als lied in de mond: “Ze leren ons dat het niet zo interessant is om te achterhalen of alles wel echt zo gebeurd is zoals in de verhalen wordt verteld. Ze laten je voelen dat het echte verhalen zijn. Via de psalmen richten we ons tot de LEVENDE met onze vreugde, ons verdriet, onze woede, onze twijfel, onze trouw, ons geloof, onze verontwaardiging over het onrecht dat gebeurt. Psalmen nemen ons mee naar de binnenkant van de schriftverhalen, we worden deelgenoot van die verhalen. En als we ze zingen, weten we dat we staan in een koor dat deze liederen al vele eeuwen zingt. Met het hart op de tong en geen blad voor de mond. In de vaste overtuiging dat de LEVENDE hoort en zal antwoorden.”

Psalmen zijn openhartige liederen, die regelmatig dreiging, onderdrukking, ballingschap, bezetting of vervolging bezingen. De psalmdichters zingen soms wraakzuchtig over de vijand, die hen onrecht aandoet en zij leggen dit voor aan hun God. In de realiteit van het volk van Israël en in die van de hele wereldgeschiedenis wemelt het van verhalen over dreiging en onderdrukking en bevrijding. Voor christenen die zijn opgevoed met het adagium ‘heb je vijanden lief’ klinkt in psalmen weinig vergeving door. Het kwaad, waarin kwetsbare mensen onrecht aangedaan wordt, is niet goed te praten, gaat dwars in tegen de bedoeling van de schepping en moet worden bestreden. De psalmen geven de mogelijkheid om ons hart te luchten bij God over het onrecht, maar schrijven niet voor wat ons te doen staat.

Al ruim vijftig jaar houdt Gerard Swüste zich met de psalmen bezig, met name sinds zijn ouders hem bij gelegenheid van zijn negentiende verjaardag de psalmvertaling van professor van der Ploeg schonken. Als lezer pluk je de vruchten van de vertrouwdheid van de auteur met die aloude teksten en van diens talent om nieuwe, eigentijdse woorden te vinden voor tijdloze ervaringen.  Hoewel de auteur in zijn inleiding aankondigt geen vertaling te bieden maar een bewerking, blijft hij dicht bij de grondtekst, zij het op een uiterst toegankelijke wijze. Bij elke psalm laat Gerard Swüste één pagina toelichting volgen, in een enkel geval (psalm 119) iets meer. ‘Altijd hetzelfde lied’ is een ideaal boek voor wie wil leren om dagelijks de psalmen te bidden.

Gerard Swüste, Altijd hetzelfde lied. 150 Psalmen bewerkt en toegelicht. Vught, Skandalon 2015. 448 blz. geb. € 34,50. ISBN 9789492183101.