Aandacht voor kloostertuinen

Gepubliceerd op: 20-8-2015 om 08:38 door Piet van Asseldonk. Bron: Met Kap en Koord, augustus 2015

VELP / 'S-HERTOGENBOSCH / ALMEN - Samenwerkend met onder meer de Franciscaanse Beweging en de Raad van Kerken heeft de bioloog Tini Brugge belangstelling gewekt voor wat er nog over is van de kloostertuinen en kerktuinen in ons land. Ze schreef er een reeks boeken over en stond aan de wieg van aan zulke tuinen gewijde websites.

Haar in 2006 verschenen boek ‘Geheimen uit de kloostertuin’ dat gaat over tuinbeleving als religieuze inspiratiebron sluit nauw aan bij de twee passies die haar leven beheersen: geloof en aarde, theologie en ecologie.

Duurzaamheid aug 2015B

Lage waterstand kloosterwiel Velp, 1921

Kloostertuin Velp

In de publicaties van Tini Brugge zien we vaak foto’s van de kapucijnentuin in Velp. Dat is niet voor niets. De bioloog is lyrisch over die tuin: “De tuin van het kapucijnenklooster in Velp is voor mij de mooiste van alle kloostertuinen die ik ooit heb bezocht. Vooral vanwege de moestuinproductie, de fruitbomen, het meditatiebos met zijn oude bomen en heiligenbeelden, de wiel (Een uit een overstroming van de Maas ontstane plas.), de begraafplaats en de bescheiden bloementuin is het een hele mooie en karakteristieke kloostertuin die door de jaren heen intact gebleven is. Misschien klopt het biologisch niet allemaal, maar je ziet dat er in die tuin door broeder tuinman met liefde voor de aarde en met spiritualiteit is getuinierd.” De legendarische broeder tuinman die meer dan veertig jaar lang (tot 2007) op geheel eigen wijze, maar volgens zijn medebroeders ook eigenwijs en wars van alle modes en trends zijn stempel drukte op de Velpse kapucijnentuin was Wijnand Veltman. Na hem zijn door de in Wageningen opgeleide Ans van den Akker, werkend met vrijwilligers, in Velp biologische teeltwijzen geïntroduceerd.

Keerpunt in 1973

Terug naar Tini Brugge. Na een opleiding in Wageningen als botanisch analiste werkte zij bij het Rijksinstituut voor Natuurbeheer in Arnhem. Dat was het niet. Ze ging haar werk combineren met een studie biologie. Het afronden van die studie aan de Utrechtse universiteit in 1973 en haar ‘oecumenische doop’ door studentenpastor en dominicaan Gerard Oostvogel in hetzelfde jaar markeren een keerpunt in haar leven. Ze is niet godsdienstig opgevoed, al komt ze, geboren in Purmerend, uit een hervormd milieu: “Bij mij thuis zeiden ze altijd dat je voor je brood niet hoefde te bidden, maar ervoor moest werken. In mijn studietijd bleek ik echter een ‘Godzoeker’ en ontvankelijk te zijn voor het mystieke. In de Utrechtse studentenkapel beleefde ik waardevolle meditatieve momenten en raakte ik bijvoorbeeld gefascineerd door zoiets simpels als een bloemetje in een vaas. Gaandeweg kreeg mijn passie voor de verbinding tussen de natuur en God gestalte. Ik koos er niet voor om als afgestudeerd bioloog de arbeidsmarkt op te gaan om geld te verdienen, maar ging op zoek naar verbanden tussen ecologie en theologie. Ik studeerde aan de Katholieke Theologische Hogeschool van Utrecht (KTHU) bij professor Ferdinand de Grijs en de franciscaan Kees Bak, maar viel boven mijn boeken in slaap. Daarom ging ik op zoek naar mogelijkheden om mijn passies en fascinaties handen en voeten te geven. Ik was geboeid door Franciscus van Assisi die de belichaming is van de band tussen God. de natuur en de aarde. Via de kapucijnen kwam ik toen terecht bij de Franciscaanse Samenwerking in Utrecht. Daar ging ik voor een dag in de week aan de slag met allerlei projecten op het snijvlak van geloof, franciscaanse spiritualiteit en natuurbeleving, milieubeheer.” In die jaren legde de Wageningse professor Hans van Asseldonk, die familie bij de kapucijnen had, in wetenschappelijke publicaties nieuwe verbanden tussen franciscaanse spiritualiteit, landbouw. milieubehoud en feminisme.

Duurzaamheid aug 2015 A

Boek: Geheimen uit de kloostertuin

Groene projecten

Bij de Franciscaanse Samenwerking was Tini Brugge verantwoordelijk voor ‘toerusting en vorming’ bij allerlei groene projecten. Ze maakte naam met het in 1987 gestarte driejarige milieuproject ‘De aarde eren’, bedoeld om “via vieren, doen en bezinnen op verschillende manieren recht te doen aan de schepping”. Aan dit project (www.scheppingvieren.nl) over ecospiritualiteit en schepping namen mensen met verschillende godsdiensten deel; kloosterlingen zowel als leken. In het verlengde hiervan schreef Tini Brugge, soms samen met anderen, vanaf 2005 onder meer de boeken ‘Bloemen geven zin’, ‘Hemelse spijzen’, ‘Koken met bezieling’, ‘Levend huis’ en natuurlijk het al genoemde boek ‘Geheimen uit de kloostertuin’. Tot haar verdriet is ze dan niet meer in dienst van de Franciscaanse Samenwerking. Die moest in 2000 vanwege geldgebrek afslanken, kwam onder de nieuwe naam Franciscaanse Beweging losser te staan van de franciscaanse ordes en congregaties en verhuisde van Utrecht naar Den Bosch. Tini Brugge leverde op de valreep nog wel een beslissende bijdrage aan de ombouw van de oude kloostertuin van het franciscanenklooster in Megen tot “Hof van Lof’: een door vrijwilligers verzorgde tuin met een educatief doel, waarin “hun eigen verhaal mogen vertellen, de lof van God mogen verkondigen en de verhalen mogen vertellen van de mensen die God hebben gezocht”. Tot op de dag van vandaag verbaast het de spirituele biologe dat er niet meer samenwerking gekomen is tussen de vlakbij elkaar gelegen eeuwenoude kloostertuinen van het franciscanenklooster in Megen en het kapucijnenklooster in Velp.

Duurzaamheid aug 2015C

Tini Brugge in kloostertuin Den Bosch

Free lancer

Na haar ontslag bij de Franciscaanse Samenwerking ging Tini Brugge naast het schrijven van boeken als free lancer stug door met het entameren en stimuleren van spirituele ecoprojecten. Soms onder de paraplu van de Raad van Kerken, terwijl er ook samenwerking werd gezocht met de Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR), het samenwerkingsverband van ordes en congregaties in ons land. De websites www.kloostertuinen.nl en www.kerktuinen.nl, die inspiratie “willen bieden aan personen die op zoek zijn naar zingeving in relatie tot een zorgvuldige omgang met mens, natuur en milieu”, bleven in de lucht. Tot op de dag van vandaag. Tini Brugge heeft intussen de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, maar haar passies met God en de aarde verdwenen niet. Ze woont nu in Almen (niet ver van Zutphen), eet uit eigen moestuin en werkt weer aan een nieuw boek. Dat zal gaan over tuinkruiden. Samenvattend zegt ze : “Zo ben ik steeds om zoek naar aanknopingspunten in het leven van alledag om bruggen te slaan tussen activiteiten in en rond de kerk, het klooster en thuis. Van liturgische bloemschikken tot tuinieren en koken met betekenis.”

Met Kap en Koord

Zorg voor de schepping (KNR-webpagina)

Groene kalender Tini Brugge (link rechtsonder)

.