Bernadettes ''Zusters van Nevers''

Gepubliceerd op: 31-3-2015 om 07:33 door Matheu Bemelmans. Bron: LOURDES Nummer 1 - voorjaar 2015

LOURDES - Dit jaar is door paus Franciscus uitgeroepen tot het ‘jaar van de religieuzen’. Lourdes telt meer dan 40 kloosters en religieuze gemeenschappen. Daarvan belichten we er dit jaar vier. We beginnen uiteraard bij de congregatie waarvan Bernadette zelf lid was: de zusters van Nevers.

Soeurs de Charité et de l’instruction Chrétienne. Zo luidt de officiële naam van de congregatie, waarbij Bernadette in 1866 intrad. Maar meestel worden ze kortweg de ‘zusters van Barmhartigheid’ of de ‘zusters van Nevers’ genoemd. In deze stad in de Franse Bourgognestreek werd de congregatie in 1680 gesticht door Benedictijner monnik Jean-Baptiste Delaveyne.

Lourdes 1
Bernadette (midden voor) tussen enkele van haar medezusters

Deze monnik uit Nièvre – de regio rond Nevers – ging in 1676 in Parijs studeren. Het was de tijd van Zonnekoning Lodewijk XIV, waarin staat en kerk een luxeleven leidden.  Delaveyne voelde zich wel thuis in die wereld tussen de groten en rijken der aarde. Totdat een eenvoudige pastoor hem er een keer op wees dat de heilige Benedictus – de stichter van de Delaveynes orde – het nooit zo goed had gehad.

Die opmerking betekende een ommekeer in het leven van de jonge monnik. Hij hervond als het ware zijn roeping tot de eenvoud van het Benedictijner leven en keerde terug naar zijn geboortestreek. Daar riep hij jonge vrouwen op om zich te gaan inzetten voor de allerarmsten. Hieruit groeide de congregatie van de ‘zusters van Barmhartigheid’, die zich richtten op liefdadigheid en onderwijs. 

De congregatie had dus al bijna twee geschiedenis achter de rug toen ze haar beroemdste zuster mocht verwelkomen. Bernadette had de zusters van Nevers in Lourdes leren kennen. Sinds 1834 runden zij daar – op verzoek van de burgemeester – een hospice. Dit hield het midden tussen een ziekenhuis en een opvangcentrum voor armen. Vanaf 1836 werd daar ook een ‘armenschool’ aan toegevoegd. Hier konden de kinderen uit de lagere milieus gratis onderwijs krijgen.

Na de verschijningen stond Bernadette voortdurend in de belangstelling. Om alle aandacht te ontvluchten, ging ze als ‘pensionnaire’ bij de zusters in het hospice wonen. Ze volgde daar onderwijs, leerde er lezen en schrijven in het Frans (voor die tijd sprak ze alleen dialect) en hielp bij de verzorging van de zieken. Het zal daar geweest zijn dat ook haar roeping groeide om zelf religieuze te worden.

Vlak na de inhuldiging van de crypte boven de grot in 1866 vertok Bernadette naar het moederhuis van haar congregatie om daar haar noviciaat te doen. Ze zou nooit meer in Lourdes terugkeren. In Nevers ging Bernadette als zuster Marie-Bernard door het leven. Haar belangrijkste taken waren bidden en de zieken verzorgen.

Lourdes 2
Klooster St. Gildard in Nevers, waar Bernadette de laatste jaren van haar leven heeft gewoond

De congregatie bleef in Lourdes actief. Tot op de dag van vandaag. Hun ‘hospice’ is inmiddels uitgegroeid tot het officiële ziekenhuis van Lourdes. Het oude klooster met de ruimte waar Bernadette haar eerste communie deed, kan nog steeds door pelgrims bezocht worden.

Vanaf 1910 richtten de zusters zich in Lourdes op het opvangen en verzorgen van zieke pelgrims in het accueil Notre-Dame, dat toen nog ‘asyle’ werd genoemd. In herinnering aan Bernadette en haar werk in de ziekenzaal in het klooster van Nevers, werd de zorg voor de zieken in het accueil aan haar congregatie toevertrouwd. Nog steeds zijn de zusters met het accueil verbonden.

Bijzondere periodes waren zonder meer de twee wereldoorlogen, toen de zusters in het accueil militairen verzorgden. Vlak na de Tweede Wereldoorlog vingen ze in het accueil ruim 400 meisjes uit de buitenwijken van Parijs en Marseille op.

De congregatie van de ‘zusters van Barmhartigheid’ telt momenteel zo’n 400 leden en is in 15 landen vertegenwoordigd. Niet alleen op diverse plaatsen in Frankrijk, maar ook in Afrika, Zuid-Amerika, Japan en Korea. Net als in het Lourdes van de 19e eeuw zetten ze zich overal in voor de allerarmsten.

Het klooster Saint Gildard in Nevers is nog steeds het moederhuis van de congregatie. Bernadette ligt er opgebaard in een schrijn in de kapel. Pelgrims zijn daar dagelijks welkom en kunnen er desgewenst verblijven in het bezinningshuis van de zusters. Bij het klooster hoort ook een museumpje en uiteraard een nagebouwde Lourdesgrot. Ook beheren de zusters een internationaal onderzoekscentrum voor humanitaire hulp en menswaardigheid.

Lourdes 3Bernadette ligt opgebaard in de kapel van het klooster in Nevers