Nieuwe uitgave Afrika-Europa Netwerk

Gepubliceerd op: 20-3-2015 om 08:31 door G. Moorman. Bron: www.afrikaeuropanetwerk.nl

'S-HERTOGENBOSCH - In de maart-editie van NIEUWS VAN HER EN DER (Nr. 234) onder meer achtergrondinformatie over een wetsvoorstel waar het Europese Parlement momenteel aan werkt om handel met ‘conflictmineralen’ aan banden te leggen.

Het AEFJN, het internationale netwerk waar het AEN toe behoort, maakt zich sterk voor een robuust voorstel daartoe. De komende maanden voert ze daarvoor, samen met andere NGO’s, campagne. 

Verder in dit nummer ook een artikel over Afrikaans geld op Zwitserse bankrekeningen. Corrupte leiders sluizen gigantische hoeveelheden geld door naar Zwitserland. Dat is schandalig. Maar net zo schandalig is dat keurig nette instituten als het Zwitserse HSBC dat geld in beheer nemen en zo mee profiteren.

Handel in ‘conflictmineralen’ 
Momenteel werkt het Europese Parlement (EP) aan een voorstel om bedrijven zover te krijgen om op verantwoorde wijze om te gaan met grondstoffen uit conflictgebieden. Zoals bekend gebeurt het helaas maar al te vaak dat milities hun gewapende strijd financieren met de verkoop van grondstoffen als tin, coltan of diamanten. 

Maatschappelijke organisaties hebben het afgelopen jaar de planvorming op de voet gevolgd. Het is natuurlijk positief dat het EP stappen wil ondernemen om de schimmige handel van mineralen aan banden te leggen. Maar nu al klinkt de kritiek dat de plannen lang niet ver genoeg gaan. 
Om te beginnen is het problematisch dat de voorgestelde wetgeving vooralsnog niet verplichtend is. Dat maakt het onwaarschijnlijk dat bedrijven er echt werk van zullen maken dat de grondstoffen die ze verhandelen of verwerken niet afkomstig zijn van malafide partijen. Het Nederlandse onderzoeksbureau SOMO  heeft aangetoond dat bedrijven die handelen in tin, tantalum, tungsten en goud (in jargon ook wel de 3TG’s genoemd) zelden tot nooit gewag maken van de herkomst van grondstoffen; tenzij ze daartoe wettelijk worden verplicht, zoals nu het geval is op grond van de Amerikaanse Dodd-Frank Act, die stelt dat bedrijven wettelijk verplicht zijn aan te geven of ze gebruik maken van conflictmineralen uit oostelijk Congo.    
Ten tweede is de reikwijdte van het voorstel te gering. De huidige tekst is slechts op zo’n 400 bedrijven van toepassing – de belangrijkste exporteurs van de 3TG mineralen. Om echt impact te hebben zou de wet zich ook moeten richten op de bedrijven die producten verkopen waarin deze grondstoffen zijn verwerkt, zoals bijvoorbeeld laptops, smartphones en auto’s.  
Ten derde richt het voorstel zich slechts op de 3TG mineralen, terwijl ook andere mineralen onder precies dezelfde omstandigheden worden gewonnen en verhandeld: bijvoorbeeld koper, diamant, ijzererts, zink, kolen en olie. 
Ten vierde gaat in het voorstel alle aandacht uit naar de internationale bedrijven die handelen in mineralen, terwijl er nauwelijks aandacht is voor individuen en groepen aan de maatschappelijke basis. Het Europese Parlement moet ook de oorzaken aanpakken van conflicten: duidelijkheid scheppen over landrechten en werken aan verzoening tussen etnische groepen die met elkaar in conflict zijn.   
Besluitvorming binnen het EP is een ingewikkeld proces waarbij verschillende commissies zijn betrokken. Positief is dat zowel de commissie die zich bezig houdt met ontwikkelingssamenwerking (DEVE) als de commissie voor buitenlandse zaken (AFET) al hebben gevraagd om minder vrijblijvendheid en een grotere reikwijdte. Het AEFJN zal de komende maanden samen met andere NGO’s campagne voeren  - o.a. via twitter en emails – voor een sterker wetsvoorstel. (Bron: AEFJN)

money

Ook Afrikaanse leiders hebben Zwitserse bankrekeningen

Er ligt heel wat illegaal geld uit Afrikaanse landen opgestapeld bij de Zwitserse bank HSBC. Corruptie is in grote mate verantwoordelijk voor de inkomensongelijkheid die Afrika treft.
Een internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten ploos eerder dit jaar de geheime bankrekeningen van HSBC uit, waar naar verluidt meer dan 100 miljard dollar op staat. Een deel van het geld is afkomstig uit Afrika, zelfs uit een aantal van de armste Afrikaanse landen. Minstens 57 klanten van HSBC die met Oeganda in verband gebracht worden, zouden minstens 159 miljoen dollar waard zijn. De Wereldbank schat dat Oeganda jaarlijks meer dan 174,5 miljoen dollar kwijtraakt als gevolg van corruptie.
"De inkomensongelijkheid begint bij onze politieke leiders en corrupte rijke zakenmensen, die meestal illegaal de grondstoffen van het continent bezitten", meent Claris Madhuku, directeur van een lobbygroep in Zimbabwe. Diamanten bijvoorbeeld hebben veel handelaars rijk gemaakt, maar worden ondanks het Kimberley-proces, een internationaal initiatief om conflictdiamanten uit de internationale diamanthandel te weren, nog dikwijls gedolven door de allerarmsten die als slaven worden behandeld in door oorlog verscheurde Afrikaanse landen.
"Afrikaanse landen hebben geen degelijke anticorruptiewetten, terwijl politici en de rijke bovenlaag meer macht hebben dan de politie: zo kunnen ze ongestoord kapitaal accumuleren", stelt Nadege Kabuga, een onafhankelijke ontwikkelingsexpert in de Rwandese hoofdstad Kigali. Zenzele Manzini, een econoom uit Swaziland, vindt het schokkend hoe grote banken zoals HSBC een systeem hebben opgezet om massaal te profiteren ten koste van verarmde gewone mensen, door tal van Afrikaanse miljonairs te helpen om belastingen te ontwijken.
"Hoe kunnen we dit voorkomen?", vraagt Koen Roovers zich af. Hij is hoofdadvocaat voor de Europese Unie bij Financial Transparency Coalition, een wereldwijde alliantie van ngo's en regeringen. Om fraude zo snel mogelijk op het spoor te komen, moet de capaciteit in ontwikkelingslanden verhoogd worden, argumenteert hij. De uitdaging is aanzienlijk: zo heeft de Britse organisatie Christian Aid becijferd dat Afrika ten zuiden van de Sahara 650.000 extra belastingambtenaren nodig heeft om aan het wereldwijde gemiddelde te komen. Rijke landen hebben beloofd om arme landen te helpen om de nodige capaciteit op te bouwen, maar deze beloftes zijn nog niet ingelost. Volgens Roovers is het essentieel om openbaar te maken wat criminelen en belastingontduikers proberen te verbergen. Hij denkt aan publiek toegankelijke, online registers met alle bezittingen van rechtspersonen en de gemaakte afspraken. "Als we de achterpoortjes niet sluiten, zullen illegale spelers er misbruik van blijven maken en de economische ontwikkeling blijven ondermijnen voor iedereen." (Bron: IPS (Jeffrey Moyo), 24/2/2015,  in MO Mondiaal Nieuws)