Meister Eckhart

Gepubliceerd op: 19-3-2015 om 09:22 door Greco Idema. Bron: nieuwwij.nl

- Vorig jaar verscheen een bundel over de spiritualiteit van Meister Eckhart (1260-1328).

In dit boek vertellen kenners op het gebied van boeddhisme, filosofie en interreligieuze studies over de actuele zeggingskracht van Eckharts spiritualiteit. Eén van deze kenners is Welmoed Vlieger. In een gesprek met Greco Idema legt zij uit wat zij met Meister Eckhart heeft en waarom deze mysticus volgens haar zo populair is.

Wat heb jij met Meister Eckhart?
“Tijdens mijn eerste studiejaren spoorde een docent mij aan om Eckhart te gaan bestuderen. Een schot in de roos. Het klinkt misschien cliché maar het was de herkenning van iets volstrekt nieuws dat mij volkomen vertrouwd voorkwam. Eckhart zette alles wat ik tot dan toe had geleerd op z’n kop, met als opmerkelijk gevolg dat de studie in alle opzichten met sprongen vooruitging. Wat herkende ik dan? Dat er een dragende grond is die weliswaar geen taal of voorstelling verdraagt maar die de hele werkelijkheid doortrekt, niets en niemand uitgezonderd. Daar kun je misschien beter over zwijgen, zoals Wittgenstein voorstelde, maar ik ben blij dat Eckhart erover sprak. Ik heb altijd veel met taal gehad maar Eckharts woorden deden mij pas echt op mijn grondvesten schudden: hup Vlieger, sta op, aan de bak!”

Waarom is Meister Eckhart zo populair?
“Hoewel Eckhart een door en door christelijk denker is daagt hij zijn publiek met zijn denkwijze en taalgebruik uit om niet vast te blijven zitten aan bepaalde voorstellingen rond de mens, God, de werkelijkheid maar fundamenteel open te durven zijn. ‘Niet de daden heiligen ons maar wij moeten de daden heiligen’, zegt hij. Ontvankelijkheid is de sleutel. Zijn denkwijze resoneert denk ik met een diep verlangen in de moderne mens om uit de kramp van een over-gecontroleerd en gefixeerd leven te geraken. Het maakbaarheidsideaal begint roestplekken te vertonen en dat merk je o.a. in de groeiende populariteit van Eckhart. Bovendien sluit zijn denkwijze goed aan bij een wereld waarin een grote verscheidenheid aan culturen en (religieuze) denkbeelden naast en met elkaar bestaan. Eckharts boodschap krijgt in deze context een nieuwe lading en betekenis.”

Waarom is christelijke meditatie minder populair dan zen?

“In de eerste plaats omdat christelijke meditatie is geworteld in een bepaalde geloofstaal en -voorstelling waar een toenemend aantal  mensen geen verbinding meer mee kan maken. Zen kan in principe door iedereen, ongeacht de persoonlijke overtuigingen en achtergrond, beoefend worden en is in die zin toegankelijker voor een breder publiek. Daar komt bij dat christelijke meditatie en (hoewel, vanwege de unio mystica, soms anders wordt gedacht) ook christelijke mystiek, een relationele werkelijkheid is: de Godsverhouding staat centraal. Daar moet je gevoelig voor zijn. Men zegt wel eens dat zen de minst projecterende religie is. Misschien dat juist dát voor moderne mensen aansprekender is.”

Meister E

Het volledige interview