Nieuwsbrief AEN nr 233

Gepubliceerd op: 16-2-2015 om 11:47 door G. Moorman. Bron: G. Moorman

'S-HERTOGENBOSCH - In deze Her en Der drie berichten die te maken hebben met land en landbouw.

Shell moet een bedrag van 70 miljoen dollar uitkeren aan de bevolking van twee gemeenschappen in de Niger Delta van Nigeria vanwege twee olielekkages in 2008. En een ambitieus programma dat erop mikt 50 miljoen mensen uit de armoede te trekken draagt eraan bij dat kleine boeren van hun grond worden verdreven. Weer een voorbeeld van de clash tussen een grootschalige, technische aanpak van landbouw en de levenswijze van miljoenen kleine boeren in het Zuiden. Wie heeft echt baat bij dat soort grootschalige agriculturele projecten?

Bisschoppen in Oost-Afrika veroordelen landroof
Bisschoppen in Zuid-Soedan en Kenia maken zich grote zorgen over het gesjoemel met landbouwgronden. Ze roepen hun regeringen op maatregelen te nemen om escalatie van conflicten te voorkomen. “Landroof kan ertoe leiden dat het land uit elkaar valt”, zo waarschuwen de bisschoppen van Zuid-Soedan. Sinds de onafhankelijkheid in 2011 is het op sommige plekken in het land tot ernstige ongeregeldheden gekomen tussen verschillende volkeren. Oorzaak is dat men elkaar de toegang tot land en water betwist. Mgr. Paolino Lukudu Loro, aartsbisschop van Juba, zei dat “de bisschoppen landroof beschouwen als een potentieel risico voor geweld, dat de regering moet aanpakken voordat zaken uit de hand lopen.” 

In Kenia hebben de bisschoppen zich uitgesproken tegen ‘projectontwikkelaars’ die hand weten te leggen op landbouwgronden die voorheen door scholen werd benut. Dit is volgens de bisschoppen een bedreiging van het onderwijs en het welzijn van de kinderen.” (Bron: Fides 30/01/2015)

Shell betaalt compensatie voor olielekkages 

Onlangs schikte Shell voor 70 miljoen euro met Nigeriaanse dorspbewoners voor twee olielekkages uit 2008. Maar lekkages zijn nog altijd aan de orde van de dag. 
Mensen in de regio Bodo die voorheen leefden van visserij of landbouw zagen hun bron van inkomsten door de olielekkages van de ene op de andere dag verwoest. Zij hebben lang moeten wachten op compensatie. Maar dankzij hun vasthoudendheid en de hulp van Amnesty International en het Centre for Environment, Human Rights and Development (CEHRD) heeft Shell nu eindelijk moeten erkennen dat zij schuld draagt voor de lekkages die het leven van duizenden families heeft geruïneerd. Van het uitgekeerde bedrag van € 70 miljoen, gaat ruim de helft naar de 15.600 individuen in het getroffen gebied en iets minder dan de helft naar de gemeenschap in haar geheel. Styvn Obodoekwe, directeur van CEHRD, zei: “De compensatie is een stap in de richting van gerechtigheid voor de mensen van Bodo. Maar er is pas echt gerechtigheid wanneer Shell de zwaar vervuilde riviertjes en moerassen grondig schoonmaakt, zodat degenen die afhankelijk zijn van visserij en landbouw hun levens weer kunnen opbouwen.”
Shell heeft altijd toegegeven dat de twee olielekkages in 2008 te wijten waren aan mankementen in de pijpleidingen. Maar het bedrijf bagatelliseerde de omvang. Tijdens de rechtszaak die Amnesty International in Engeland aanspande, moest Shell erkennen dat de omvang van beide lekkages in Bodo veel groter was dan het bedrijf eerst wilde toegeven. Shell moest ook erkennen dat een groot deel van de pijpleiding verouderd was en dat er op sommige plekken serieuze risico’s bestonden op ongelukken. 
Dat laatste is nog steeds het geval. Het risico op lekkages is dus nog steeds groot. Audrey Gaughran, directeur Global Issues van Amnesty International, noemt de olievervuiling in de Niger Delta “een van de grootste bedrijfsschandalen van deze tijd.” Volgens haar moet Shell “de troep opruimen en de pijpleidingen grondig vernieuwen, in plaats van geld te steken in gladde reclamecampagnes en lobby om alle verantwoordelijkheid te ontlopen.” 
Shell ligt ook om andere redenen onder vuur. In het laatste nummer van OneWorld beschrijft een team van onderzoeksjournalisten hoe Shell en de Italiaanse multinational ENI meer dan een miljard dollar betaalden voor een offshore olieveld in Nigeria. Het geld verdween via een ingewikkelde constructie in de zakken van een corrupte ex-minister. (Bron: Amnesty.org en OneWorld, nummer 1, 2015)

Ambitieus voedselprogramma maakt kleine boeren kapot 

Nigeriaanse boeren in de noordoostelijke staat Taraba worden momenteel verdreven van hun land. Het Amerikaanse bedrijf Dominion Farms is bezig met de aanleg van enorme rijstplantages. Het project maakt deel uit van de New Alliance for Food Security and Nutrition in Africa.
De New Alliance for Food Security and Nutrition is een ambitieus programma dat in 2012 in Groot-Brittanië werd opgezet als uitwerking van plannen die binnen G8 verband waren gesmeed. Doel van de New Alliance is niets minder dan “een duurzame en inclusieve groei te bereiken in de landbouw en 50 miljoen mensen uit de armoede te trekken in de komende tien jaar.” Afrikaanse overheden, internationale bedrijven en financiers werken samen in dit programma. Tien Afrikaanse landen hebben overeenkomsten getekend met de New Alliance. Dit betekent o.a. dat ze beleidsveranderingen moeten doorvoeren, die het makkelijker maken voor internationale bedrijven om actief te zijn in deze landen. 
Nigeria is een van de ondertekenaars. Grote percelen landbouwgrond zijn door de Nigeriaanse overheid bestemd voor grootschalige projecten van buitenlandse bedrijven. Het Amerikaanse bedrijf Dominion Farms heeft toegezegd $ 40 miljoen te zullen investeren. Het heeft de toezegging gekregen voor een gebied van 300 vierkante kilometer, waarop 45000 mensen wonen. 
De boerenbevolking vreest het ergste. Sinds de aankomst van Dominion Farms in 2010 heeft zij geen inspraak gehad. Wel werden beloftes rondgestrooid over nieuwe scholen en hospitalen. Maar daar is tot nog toe niets van terecht gekomen. Het steekt de bevolking ook dat het bedrijf nauwelijks lokale mensen aanneemt. Op sommige plekken zijn mensen afgesloten van het openbare watersysteem en zijn er visvijvers gedempt. Geen wonder dus dat het verzet tegen het project van Dominion Farms groot en eensgezind is. Er wordt een vorm van landbouw geïmporteerd die totaal vreemd is voor de mensen en die hun manier van leven ondergraaft. Rebecca Sule, een vertegenwoordigster van de lokale gemeenschappen, zei: “Ze kwamen hier om landbouw te bedrijven. Maar het enige wat we zien is dat ons land wordt afgenomen en weggegeven. Wij zijn daar op geen enkel moment in gekend. In het belang van de toekomst en onze kinderen vragen we onze politieke leiders om Dominion Farms te vragen ons gebied te verlaten.” Voor meer informatie, zie www.farmlandgrab.org 

       Nr. 233 *** NIEUWS VAN HER EN DER ***  februari 2015 
Uitgave van Afrika-Europa Netwerk  E-mail: cmbr@knr.nl  Web www.afrikaeuropanetwerk.nl