Missiebisschop verongelukt

Gepubliceerd op: 17-6-2014 om 08:11 door Cees Bartels O.Carm., co-provinciaal. Bron: M. Jacobs

BRASIL - De 82-jarige missiebisschop Vital Wilderink is afgelopen week door een verkeersongeval ten zuiden van Rio de Janeiro om het leven gekomen.

De in Deventer geboren Wilderink was lid van de Orde der Karmelieten. Onderstaand In Memoriam is afkomstig van het provinciaat der Karmelieten.

Donderdag 12 juni, vroeg in de morgen, ontvingen we het droevige bericht van de dood van de onze medebroeder frei Dom Vital Wilderink, lid van de provincie Santo Elias van Rio de Janeiro, eremiet in de hermitage Fonte de Elias in Lidice in Brazilië en emeritus-bisschop van het bisdom Itaguai-RJ. Hij was de dag ervoor noodlottig om het leven gekomen toen hij tezamen met drie medepassagiers, onder wie zijn huishoudster terugkeerde naar de hermitage. Zijn auto raakte van de weg en is driehonderd meter naar beneden gestort. Na enkele uren werden de slachtoffers van het ongeluk gevonden en naar boven gebracht. Dom Vital en een medepassagier bleken overleden te zijn. Zijn huishoudster, zuster Isa, is met enkele serieuze breuken naar een ziekenhuis vervoerd en wordt naar verwachting binnenkort ontslagen. Een vierde passagier is ook naar het ziekenhuis gebracht, maar daarover is op dit moment niets bekend.

Vitalis Wilderink werd op 30 november 1931 geboren in Deventer en kreeg de naam Johannes Gerardus (Jan). Na de lagere school ging hij in 1945, enkele maanden na afloop van de Tweede Wereldoorlog, naar het seminarie van de Karmelieten in Zenderen. Hij had vanwege de oorlog een jaar moeten wachten om naar ‘Zenderen’ te gaan, omdat het seminarie bezet was door de Duitsers. Hij ging in 1948 – 17 jaar oud! ‘wij wilden missionaris worden’– tegelijk met zeven klasgenoten, onder wie Frei Carlos Mesters, naar Brazilië. Op 21 januari 1951 trad hij in Mogi das Cruzes in bij de Karmelieten en op 22 januari 1952 deed hij de kleine professie. Tot 1954 studeerde hij filosofie in Sao Paulo en op 30 januari 1955 legde hij de plechtige professie af. Hij studeerde in Rome theologie en deed later de specialisatie spiritualiteit. Hij werd priester gewijd op 7 juli 1957 door bisschop Lamont O.Carm., samen met frei Carlos. In Rome doctoreerde hij in de spiritualiteit. Voor zijn proefschrift heeft hij veel onderzoek verricht over de Karmel in de vijftiende eeuw in Frankrijk: Jan Soreth en Francoise d’Amboise. Hij promoveerde in 1966. Intussen gaf hij ook enkele colleges aan de theologiestudenten op het Internationaal College San Alberto in Rome. Tijdens Vaticanum II was hij assessor van een van de bisschoppen en moest hij alle documenten lezen, o.a. over ecclesiologie. Hij vond dat zelf ‘interessante werkstukjes’.

In 1967, na 12 jaar weg te zijn geweest uit Brazilië, was hij blij terug te mogen keren. Daar kon hij meteen gaan doceren aan de studenten van de Karmel in Belo Horizonte. Het was een moeilijke tijd; studenten gingen weg en er kwamen bijna geen nieuwe meer. Gedurende zijn studie van de spiritualiteit alsook door het Concilie had frei Vital een nieuwe kijk op het religieuze leven gekregen. Hij zag de rol van de religieuzen binnen de wereld van de armen. Hij ging dan ook, naast zijn werk als docent voor de studenten in Belo Horizonte, gewoon als arbeider in de bouw aan het werk, weliswaar kort, zoals hij zelf opmerkte, maar het heeft zijn hele leven doorgewerkt en het heeft ook geholpen bij zijn visie op het religieuze leven. Frei Vital had moeite met de combinatie van religieus leven en de pastoraal in Brazilië. Eind 1967 werd hij president van het departement ter bevordering van het religieuze leven bij de Conferentie van Braziliaanse Religieuzen, de CRB. Jarenlang trok hij met vormingsprogramma’s voor het religieuze leven langs vernieuwingskapittels in Brazilië. Hij zei van zichzelf: ‘Ik werd een beetje een specialist’, met de wereld van de armen in zijn binnenste en met de ervaringen van het Concilie. Frei Vital werd samen met Dom Helder Camara en enkele anderen aangeklaagd in Rome vanwege het ‘ondermijnen van het religieuze leven’. In 1968 werd hem door zusters gevraagd om enkele groepen te begeleiden die te midden van en met de armen gingen werken. Hij heeft zo jarenlang zustergroepen begeleid. Door een bisschop van Volta Redonda werd hij gevraagd om coördinator te worden van de pastoraal.

In 1978 werd frei Vital door de bisschop van Volta Redonda gevraagd om hulpbisschop te worden. Op 13 juli van dat jaar ontving hij de bisschopswijding en hij verkoos als spreuk: ‘Testificari Evangelio Gratiae Dei’ (Getuigen van het Evangelie van de Genade van God). Hij was bisschoppelijk vicaris van Angra dos Reis en Itaguai tot 1980 en had de taak tot de oprichting te komen van een nieuw bisdom Itaguai-RJ. Hij woonde in het klooster in Angra dos Reis en hij dacht dat de bisschopszetel in die stad zou komen, maar gezien de explosieve groei van Itaguai adviseerde hij zelf Itaguai tot bisschopszetel te maken, er geen rekening mee houdend dat hij zelf de eerste bisschop van het nieuwe diocees zou kunnen worden, maar op 21 april 1980 werd hij  het wel. Frei Vital is vele jaren lid geweest van de Nationale Braziliaanse Bisschoppenconferentie, lid ook van de Pastorale Commissie van het Land (inzake de Landlozen). Hij heeft deelgenomen aan de grote Latijns-Amerikaanse bisschoppenconferentie van Santo Domingo. Dom Vital heeft altijd een sterke verbondenheid gehad met arme mensen en hij was een man die de Theologie van de Bevrijding een warm hart toedroeg. Van hem is bekend dat hij tijdens de grote bisschoppenconferentie in Santo Domingo kritiek had op het luxe onderkomen van de deelnemers. Hij heeft samen met andere bisschoppen directe invloed gehad op de conclusies in het slotdocument.

Op 8 juli 1998 willigde Paus Johannes Paulus II zijn verzoek tot ontslag als bisschop van Itaguai in, welk verzoek hij op 65 jarige leeftijd had ingediend. Frei Dom Vital wilde zich als eremiet terugtrekken in de hermitage Fonte de Elias in Lidice. Daar heeft hij tot de dag van zijn noodlottige dood geleefd in de stilte.

Frei Vital heeft in de Braziliaanse kerk op vele niveaus zijn beste krachten gegeven. Hij was altijd op de eerste plaats een karmeliet, een man van gebed die de stilte zocht en vond. Vele mensen hier in Nederland, die contact met Dom Vital gehad hebben, kennen allerlei verhalen van hem. Hij was een man met eigen standpunten, die niet altijd goed vielen in de hogere kringen van kerk en samenleving in Brazilië, evenals dat het geval was met medebroeders in het bisschopsambt in Brazilië. Maar bij zijn mensen was hij een geliefd religieus en priester-bisschop. Ooit vanuit Nederland daar heen vertrokken werd hij ‘Braziliaan met de Brazilianen’.

Velen uit Nederland hebben hem bezocht in zijn hermitage Fonte de Elias, in de bergen boven Rio, waar het fantastisch wandelen met hem was in de wouden. Als hij in Nederland was, was hij een graag geziene gast in zijn geboorteplaats Deventer. Hij kwam vaak bij de zusters Franciscanessen van Denekamp die in Deventer woonden en met wie hij vaak de eucharistie vierde, bad en indrukwekkende preekgesprekjes hield. De zusters in Deventer verzorgden hem ook. De laatste jaren is hij niet meer in Nederland geweest. Zijn laatste bezoek was toen hij zijn 50-jarig priesterfeest vierde, dat voor hem op bijzondere wijze werd georganiseerd.

In frei Dom Vital verliest ook de Nederlandse Karmel, hoewel hij geen lid was van onze provincie, een medebroeder met wie het een genoegen was om te vertoeven. Hij was goedlachs, een prater en een bewogen man van grote eenvoud en iemand die genoot van het gezelschap van medebroeders.

Wij willen hem met alle vrienden en bekenden in Nederland op zaterdag 28 juni om 10.30 uur in de Broederenkerk, Broederenstraat 18 te Deventer gedenken in een eucharistieviering van dankzegging voor zijn rijke leven als mens en als karmeliet in Brazilië. Moge de bevrijdende God hem een plaats geven in zijn huis van gerechtigheid, vrede en liefde bovenal.