Missionair Servicecentrum Tilburg

Elk mens doet ertoe

MST BusIn hartje Tilburg, op loopafstand van het Centraal Station, is aan de Gasthuisring het Generalaat van de Fraters van Tilburg gehuisvest. Dit was bijna 170 jaar de plek waar een paar duizend fraters hun vorming kregen en daarna de wereld introkken Sinds 2013 heeft ook het Missionair Servicecentrum Tilburg daar zijn intrek genomen in een deel van de voormalige fraterbibliotheek. Op de eerste verdieping genieten mensen van elkaars gezelschap en in de leslokalen daarboven luisteren cursisten aandachtig naar de docente. Directeur Rob van der Zwan is trots op de betrokkenheid van de mensen: Het was ontroerend om te ervaren hoe onze vaste bezoekers en vrijwilligers zich tijdens de verhuizing hebben ingezet om deze nieuwe plek snel weer bewoonbaar te maken. Ze sjouwden met dozen, legden vloertegels en hierdoor maken ze voelbaar dat het hún centrum is.

Oorsprong

Aan de wieg van het MST stonden twee congregaties: de Missionarissen van het Heilig Hart (msc) en de Dochters van O.L.Vrouw van het Heilige Hart (fdnsc). Ze zijn aan elkaar verwant en werken al vanaf 1882 en respectievelijk 1915 in Tilburg. Vanaf de jaren zestig waren leden van beide congregaties op zoek naar manieren om zich in te zetten voor eigentijdse noden, zij wilden hun inspiratie en charisma voortzetten. De plannen waren aanvankelijk nog niet vastomlijnd, men dacht aan een inloopcentrum voor werklozen en vluchtelingen. Langs die lijnen zijn de plannen geleidelijk uitgekristalliseerd. Begin 1988 nam de toenmalige provinciaal overste Ton van Santvoord msc het initiatief tot het nieuwe project. Jaap Rijk, oud-msc’er, die zojuist met vrouw en kind was teruggekeerd uit de Filippijnen zette samen met een aantal msc-ers en fdnsc-ers  het Missionair Service Centrum op. Een geschikte locatie was snel gevonden de Bredaseweg, pal naast het monumentale klooster van msc.

Pijlers

Vanuit die plek groeit het Centrum gedurende enkele decennia uit tot een toevluchtshaven voor mensen die verloren lopen, geen betaald werk hebben, de taal niet spreken, geen idee hebben waar ze in hemelsnaam terecht kunnen met hun vragen en met hun kwaliteiten. Mensen die voor het eerst in aanraking komen met het MST zijn vaak nieuwsgierig, maar ook een beetje wantrouwig tegenover organisaties met een religieuze achtergrond. Het woord missionair wekt associaties met een achterhaalde wereld van zieltjes winnen en religieuze indoctrinatie. Toch is dat wel het laatste wat de oprichters voor ogen stond. Zoals zuster Marie Louise Beurskens fdsnc het indertijd zei: Wij zullen hier in Nederland ook de dialoog moeten aangaan. Een dialoog mag niet de bijbedoeling hebben om anderen voor onze visie te winnen. Hoewel er geen strikte scheidsmuren zijn, ontwikkelde zich in de loop der tijd een drietal pijlers van verschillende activiteiten: gastvrijheid, informeel leren en participatie/ondersteuning.
In de pijler gastvrijheid staat het ontmoeten centraal: de huiskamer en de werkgroep leven in stijl over spiritualiteit en levensvragen. De Huiskamer van het MST is het kloppende hart, waar elke dag tientallen mensen komen voor een praatje bij een kop koffie of thee.

Informeel leren

Bij het informeel leren – pijler 2 - vormt de voornaamste doelstelling het aanleren van vaardigheden op een laagdrempelige en ontspannen manier. Na de taallessen zijn de computerlessen het meest gevraagd bij het MST. Ruim 400 taalcursisten, 180 computerleerlingen, ongeveer 150 vrijwilligers en enkele honderden passanten komen regelmatig om zichzelf en de ander te verrijken, om mee te doen aan de samenleving en op die manier elkaars leven (meer) zin geven. Een aantal hulp- en dienstverleners vormt de kern van de pijler participatie en ondersteuning. Dan gaat het onder meer om vragen rondom sociale zekerheden en asielprocedures. Jaarlijks verwerkt het ombudsteam zo’n zeshonderd tot zevenhonderd hulpvragen. Veel mensen raken verdwaald in de papierwinkel van de overheid en hulpverleningsinstanties. Naar verwachting zal de huidige recessie extra werk betekenen voor deze poot van het MST. Rob van der Zwan: De problematiek neemt niet af, maar het is alsof de samenleving het beu is om zich om anderen te bekommeren.

In beweging

Het is logisch dat er in bijna 25 jaar veel veranderd is. Uit een kleine organisatie, goeddeels gedragen door vrijwilligers, groeide een gestroomlijnde professionele organisatie van medewerkers en vrijwilligers, die nog altijd het hart op de juiste plaats hebben. En dat is wezenlijk, want anders lukt het niet om een vertrouwensband op te bouwen met mensen met totaal verschillende achtergronden. In 1996 volgde missioloog Rob van der Zwan Jaap Rijk op en momenteel telt het MST ongeveer 10 FTE’ers. Na enkele jaren samen met twee verwante organisaties het Huis van de Wereld aan de Spoorlaan gevormd te hebben, staat MST thans weer meer op eigen benen. Rob van der Zwan heeft regelmatig overleg met ambtenaren en vanuit de gemeente is er veel waardering voor wat er gebeurt: Soms lijken ze het wel eens jammer te vinden, dat het allemaal zo spontaan gebeurt. Dankzij de erkenning en het vertrouwen van de gemeente voor het centrum wordt MST minder financieel afhankelijk van de congregaties en meer selfsupporting.

Er is ook een constante beweging in de samenstelling van de bezoekers van MST. Het MST kent zijn eigen seizoenen: het ene jaar zijn er opvallend veel Polen in huis, dan voeren Somaliër de boventoon en momenteel zijn dat  - althans in de huiskamer en de hulpverlening – veel zigeuners. Een kleine honderd Roma bezoeken het MST om koffie te drinken, om de straatkrant te kopen of om hulp te vragen voor de bureaucratische papierwinkel. En nee, het is geen toeval, dat de lezer de komst van de Roma verbindt met het pastoraat van msc-er Jan van der Zandt.
Zoals bestuurslid Lies Alkemade het zegt: Vanuit MST zeggen we: wij zien jou. Je krijgt een kans. Wat zijn je kwaliteiten. In iedere mens zit iets van God, ieder mens is van waarde. We kunnen veel van elkaaar leren voordat we teruggaan naar de eeuwigheid. Als  we op onze tijdelijke weg de grond van elkaars bestaan leren erkennen. .

Meer informatie:

www.rooihart.nl 
MST het kloppende hart van Tilburg is een uitgave van het Missionair Servicecentrum Tilburg (MST). Joke Knoop & Arnold Verplancke. ISBN: 978-90-9025620-7