Monument voor pater Aemilianus van Heel onthuld in China

Gepubliceerd op: 28-6-2017 om 16:25 door Vincent Hermans.

CHANG ZHI - Onder grote belangstelling is zaterdag 17 juni in China een monument onthuld voor de Nederlandse Franciscaan Aemilianus van Heel, ter nagedachtenis aan zijn inzet voor duizenden Chinese vluchtelingen tijdens de Japanse bezetting.

Onder het toeziend oog van burgerlijke en kerkelijke autoriteiten gleed het grote rode doek van de 3,10 meter hoge steen af in de stad Chang Zhi in het binnenland van de provincie de provincie Shanxi. De lengte van de steen symboliseert de leeftijd die pater Jan van Heel bereikte: 31 jaar.  De in Leiden geboren Franciscaan wordt sinds zijn dood in 1938 in China als een held beschouwd, maar in Nederland is deze held tot nu toe onbekend. Japan stuurde tijdens de bezetting van China in de Tweede Wereldoorlog het bericht de wereld in dat pater van Heel zelfmoord had gepleegd en wist zo grote verwarring te zaaien over de daders en het motief.

Monument Aemilianus van Heel

Opvang van vluchtelingen

Samenwerking van Nederlandse en Chinese onderzoekers hebben onlangs de ware de feiten aan het licht gebracht.  Pater van Heel had in zijn kerk duizenden vluchtelingen met name vrouwen en meisjes opgevangen om ze tegen de gewelddadigheden van het Japanse leger te beschermen. Toen zij hem 200 vrouwen kwamen vragen en een Japanner Chinese vrouwen begon te grijpen,  sloeg pater Aemilianus met zijn forse gestalte de soldaat tegen de grond met de woorden: ‘Zo lang als ik hier ben, zullen nooit vrouwen gegeven worden’. De volgende morgen werd hij dood op bed gevonden, zijn polsen doorgesneden en schotwonden in zijn lichaam.

De kolossale steen onthuld bij gelegenheid  van zijn 110de geboortedag. staat de tekst: ‘Herdacht voor zijn rechtschapenheid en moed, voor altijd.  Aemilianus van Heel, Franciscaans missionaris, geboren 8 juni 1907 te Leiden, Holland. In 1933 kwam hij naar China en werkte van 1937 in de kerk van Shitou (Chang Zhi) in Yuanqu. Hij verdedigde duizenden vluchtelingen, speciaal vrouwen tegen de Japanse strijdkrachten gedurende de Japanse agressie en werd uit wraak op 8 oktober 1938 vermoord’.

Getuigenissen

Tijdens de plechtige ceremonie  werden brieven voorgelezen van onder meer verschillende Nederlanders. De heer Roland van den Berg , ambassadeur van Nederland in China van 1986 tot 1992 herinnerde er aan hoe hij in 1990 een brief ontving  uit het binnenland  van China met de vraag hoe in Nederland over deze grote held pater Jan van Heel gedacht werd. De ambassadeur had nog nooit van deze persoon gehoord en tastte volledig in het duister. “U zult begrijpen dat ik zeer ontroerd was door deze brief”. En hij eindigt: “Dit monument markeert  een trotse bladzijde in de lange geschiedenis van relaties tussen de volken van China en Nederland”. De provinciale overste van de Franciscanen in Nederland pater Rob Hoogenboom noemt de verdediging van bedreigde vrouwen door pater van Heel “een zaak van liefde, toewijding, trouw en moed’.  Tijdens de plechtige kerkdienst met 18 concelebrerende priesters sprak de bisschop van Xinjiang over de onafscheidelijkheid van zweet en bloed in het leven van missionarissen. Hij prees pater van Heel als een prachtig geschenk van het christelijk geloof.

Voorbeeld

Alle aanwezigen werden diep geraakt door het getuigenis  hoe  Pater van Heel  in de koude nacht met zijn lantaarn vluchtelingen in de bergen ging zoeken en bescherming aanbood in zijn  kerk met de woorden: ‘Ik zal jullie beschermen’. Het gerenoveerde graf wordt  in China als een heilig monument beschouwd en werd die dag onder bloemen bedolven. Treffend werd verwoord hoe de moedige Franciscaan nu voor altijd begraven ligt in de armen van het Chinese land en voor altijd in de harten van de Chinese bevolking.  De betekenis van het levensoffer van deze Nederlander  reikt verder dan het feit in 1938 alleen: ‘Wij hebben de naam van de vermoorde pater van Heel in steen uitgehouwen als een rolmodel, zodat ook toekomstige generaties er van kunnen leren. Wij erven zijn nalatenschap van dienst aan de gemeenschap’.
Eindelijk is  79 jaar na zijn dood eerherstel gegeven aan deze ‘monumentale’ Nederlandse Franciscaan in zijn verzet tegen seksueel geweld in China.